Kāma–Mamatā–Upadeśa
Discourse on Desire, Possessiveness, and Ritual Duty
भूयो भूयोजन्मनो5भ्यासयोगाद् योगी योगं सारमार्ग विचिन्त्य । दानं च वेदाध्ययनं तपश्न काम्यानि कर्माणि च वैदिकानि,योगी पुरुष अनेक जन्मोंके अभ्याससे योगको ही मोक्षका मार्ग निश्चित करके कामनाओंका नाश कर डालता है। जो इस बातको जानता है, वह दान, वेदाध्ययन, तप, वेदोक्त कर्म, व्रत, यज्ञ, नियम और ध्यान-योगादिका कामनापूर्वक अनुष्ठान नहीं करता तथा जिस कर्मसे वह कुछ कामना रखता है, वह धर्म नहीं है। वास्तवमें कामनाओंका निग्रह ही धर्म है और वही मोक्षका मूल है
bhūyo bhūyo janmano 'bhyāsayogād yogī yogaṃ sāramārgaṃ vicintya | dānaṃ ca vedādhyayanaṃ tapaś ca kāmyāni karmāṇi ca vaidikāni ||
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਸਾਰ-ਮਾਰਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਦਾਨ, ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ ਫਲ-ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
वायुदेव उवाच