Shloka 1
Vāsudeva’s Upadeśa: The Inner Enemy and the Indra–Vṛtra Precedent (आत्मशत्रु-बोधः; इन्द्र-वृत्रोपाख्यानम्)
/ 2: बछ। से, एकादशोब< ध्याय: श्रीकृष्णका युधिष्ठिरको इन्द्रद्वारा शरीरस्थ वृत्रासुरका संहार करनेका इतिहास सुनाकर समझाना वैशम्पायन उवाच इत्युक्ते नृपतौ तस्मिन् व्यासेनाद्भुतकर्मणा । वासुदेवो महातेजास्ततो वचनमाददे,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अद्भुत-कर्मा वेदव्यासजीने युधिष्ठिरसे इस प्रकार कहा, तब महातेजस्वी भगवान् श्रीकृष्ण कुछ कहनेको उद्यत हुए
vaiśampāyana uvāca | ity ukte nṛpatau tasmin vyāsena adbhuta-karmaṇā | vāsudevo mahā-tejās tato vacanam ādade ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ! ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਦੋਂ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical instruction as a living dialogue: after Vyāsa’s authoritative guidance, Kṛṣṇa’s speech is introduced, implying that dharma is clarified through both ascetic insight and compassionate, actionable counsel suited to a ruler’s dilemmas.
Vaiśampāyana narrates a transition: Vyāsa has just spoken to the king (contextually Yudhiṣṭhira), and now Vāsudeva (Kṛṣṇa), described as greatly radiant, prepares to respond and continue the instruction.