Shloka 45
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
महाराज! इस राज्यसे, इन भोगोंसे, इन यज्ञोंसे अथवा इस सुख-सामग्रीसे मुझे क्या लाभ हुआ? जब कि मेरे ही पास रहकर आपको इतने दुःख उठाने पड़े ।। पीडित॑ं चापि जानामि राज्यमात्मानमेव च । अनेन वचसा तुभ्यं दुःखितस्य जनेश्वर,जनेश्वर! आप दुःखी होकर जो ऐसी बात कह रहे हैं, इससे मैं उस समस्त राज्यको और अपनेको भी दुःखित समझता हूँ
yudhiṣṭhira uvāca | mahārāja! asya rājyasya, ebhir bhogaiḥ, ebhir yajñaiḥ athavā asyāḥ sukha-sāmagrayā mama kiṃ prayojanam? yadā mamaiva pārśve tiṣṭhan bhavān evaṃ bahūni duḥkhāni soḍhavān || pīḍitaṃ cāpi jānāmi rājyam ātmānam eva ca | anena vacasā tubhyaṃ duḥkhitasya janeśvara ||
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਰਾਜ, ਇਹ ਭੋਗ, ਇਹ ਯੱਗ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਖ-ਸਾਮਾਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ? ਅਤੇ ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ! ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਖੀ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀੜਤ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
युधिछिर उवाच