Shloka 5
कुन्तीनिवर्तनप्रयत्नः तथा वननिवासप्रारम्भः
Attempt to Dissuade Kuntī; Commencement of Forest Residence
संजय उवाच य एष जाम्बूनदशुद्धगौर- स्तनुर्महासिंह इव प्रवृद्ध: । प्रचण्डघोण: पृथुदीर्घनेत्र- स्ताम्रायताक्ष: कुरुराज एष:
sañjaya uvāca | ya eṣa jāmbūnadaśuddhagauras tanur mahāsiṃha iva pravṛddhaḥ | pracaṇḍaghoṇaḥ pṛthudīrghanetras tāmrāyatākṣaḥ kururāja eṣaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਜੋ ਇਹ ਜਾਮਬੂਨਦ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਗੌਰ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੌਢ ਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਨਾਸਿਕਾ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀ ਲਾਲੀ ਹੈ—ਇਹੀ ਕੁਰੂ-ਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse implicitly links righteous kingship with inner purity and dignified strength: Yudhiṣṭhira is portrayed as refined like purified gold and majestic like a lion, suggesting that ethical authority (dharma) should manifest as calm, mature, and steady power rather than mere aggression.
Sañjaya identifies and describes Yudhiṣṭhira through vivid physical and symbolic traits—golden purity, lion-like majesty, and distinctive eyes—so the listener can recognize the Kuru king and grasp his stature and presence in the scene.