Shloka 2
अध्याय १५ (Āśramavāsika-parva): धृतराष्ट्रस्य वनवासानुज्ञायाचनम् — Dhṛtarāṣṭra’s renewed plea for consent to forest-dwelling
Devanagari script
स राजा राजमार्गेण नूनारीसंकुलेन च | कथंचिन्निर्यया धीमान् वेपमान: कृताञज्जलि:
Translation
ਰਾਜਮਾਰਗ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਚਲਦਿਆਂ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ।
Word by Word
सःhe/that (king)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजमार्गेणby/along the royal road
राजमार्गेण:
Karana
TypeNoun
Rootराजमार्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
नूनम्surely/indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
नारीसंकुलेनcrowded with women
नारीसंकुलेन:
Karana
TypeAdjective
Rootनारीसंकुल
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कथंचित्somehow/with difficulty
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्
निर्ययौwent out/proceeded forth
निर्ययौ:
TypeVerb
Rootनिर्-या
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
धीमान्wise
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेपमानःtrembling
वेपमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेपमान
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle), वेप्
कृताञ्जलिःwith joined hands (having made añjali)
कृताञ्जलिः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृताञ्जलि
FormMasculine, Nominative, Singular, कृत (past passive participle used adjectivally), कृ
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes