Shloka 43
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
विश्वामित्र उवाच काम कामयमानस्य यदा काम: समृध्यते । अथैनमपर: कामस्तृष्णाविध्यति बाणवत्
Viśvāmitra uvāca: kāmaṁ kāmayamānasya yadā kāmaḥ samṛdhyate | athainam aparaḥ kāmas tṛṣṇā-vidhyati bāṇavat ||
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦੂਜੀ ਇੱਛਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿੰਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
विश्वामित्र उवाच
Educational Q&A
Fulfilling one desire does not end desire; it generates further desires. Therefore craving (tṛṣṇā) is inherently insatiable and repeatedly wounds the mind, implying the need for restraint and discernment.
Viśvāmitra is delivering a moral instruction: he uses a vivid simile—craving as an arrow—to explain the psychological cycle in which satisfaction of one wish immediately gives rise to another.