Shloka 25
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
बन्धुभि: समनुज्ञाते मन्त्रहोमौ प्रयोजयेत् । तथा सिद्धयन्ति ते मन्त्रा नादत्ताया: कथंचन
bandhubhiḥ samanujñāte mantrahomau prayojayet | tathā siddhyanti te mantrā nādattāyāḥ kathaṃcana ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਦੇ ਬੰਧੂ-ਬਾਂਧਵਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਦ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਜਾਂ ਅਭਿਭਾਵਕਾਂ) ਨੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਮੰਤ੍ਰ-ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਐਸਾ ਸੰਬੰਧ ਵੇਦਿਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual validity depends on rightful authorization: marriage mantras and homa are considered efficacious only when performed with the consent of the girl’s guardians/kinsmen and when she is duly ‘given’ in marriage; otherwise the rite is treated as not properly accomplished.
In Bhishma’s dharma-instruction discourse (Anushasana Parva), he lays down a rule about the proper performance of marriage rites, emphasizing consent and formal guardianship-based giving as prerequisites for the success of the Vedic mantras and homa.