Shloka 65
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
लोहिताक्षो महाक्षश्न विजयाक्षो विशारद: । संग्रहो निग्रह: कर्ता सर्पचीरनिवासन:
lohitākṣo mahākṣaś ca vijayākṣo viśāradaḥ | saṅgraho nigrahaḥ kartā sarpacīranivāsanaḥ ||
ਵਾਯੁਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਉਹ ਲੋਹਿਤਾਖ਼—ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ—ਅਤੇ ਮਹਾਖ਼—ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਵਿਜਯਾਖ਼—ਵਿਜੇਈ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ—ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਰਦ—ਨਿਪੁਣ—ਹੈ। ਉਹ ਸੰਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਤਾ—ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਉਤਪਾਦਕ—ਹੈ; ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਚੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises the divine as both compassionate sustainer (saṅgraha) and firm disciplinarian (nigraha), presenting ethical governance as a balance of protection, order, and wise discernment.
Vāyu is reciting a stuti-like description, listing honorific epithets that characterize the deity’s power, wisdom, and ascetic symbolism (serpent-skin attire), as part of a broader discourse on dharma and venerating the divine.