Shloka 116
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
नाम्नां कंचित् समुद्देशं वक्ष्याम्यव्यक्तयोनिन: । जब उनकी जज्ञा प्राप्त हुई है
vāyudeva uvāca | nāmnāṁ kañcit samuddeśaṁ vakṣyāmy avyaktayoninaḥ | hiraṇyabāhuś ca guhāpālaḥ praveśinām | prakṛṣṭārimahāharṣo jitakāmo jitendriyaḥ |
ਵਾਯੁਦੇਵ ਬੋਲੇ—“ਮੈਂ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਯੋਨੀ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਣਭੂਤ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਿਰਣ੍ਯਬਾਹੁ ਹੈ; ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਗੁਫਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ; ਭਿਆਨਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ; ਪਰਮ ਆਨੰਦਸਰੂਪ ਹੈ; ਕਾਮ-ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse frames devotion as inseparable from ethical discipline: Śiva is praised not only as cosmic cause (avyakta-yoni) but also as the exemplar of inner victory—conquering desire and mastering the senses—implying that true worship aligns with self-control and inward purification.
Vāyudeva begins a concise enumeration of Śiva’s names/epithets. The listed names highlight both metaphysical stature (rooted in the Unmanifest) and yogic-protective functions (guardian of the ‘cave’ for inward-entering seekers), while emphasizing triumph over inner enemies like desire.