Shloka 82
कालनेमिनिहा वीर: शौरि: शूरजनेश्वर: । त्रिलोकात्मा त्रिलोकेश: केशव: केशिहा हरि:
kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ | trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਕਾਲਨੇਮਿਨਿਹਾ ਹੈ—ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੈਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ; ਪਰਮ ਵੀਰ; ਸ਼ੌਰਿ—ਸ਼ੂਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ੂਰਜਨੇਸ਼ਵਰ—ਮਹਾਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧੀਸ਼। ਉਹ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਤਮਾ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਆਤਮਾ; ਤ੍ਰਿਲੋਕੇਸ਼—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਕੇਸ਼ਵ; ਕੇਸ਼ੀ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਹਰੀ—ਸਿਮਰਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches devotional recollection and theological recognition: Kṛṣṇa is praised as both a heroic protector who destroys demonic forces and as the indwelling Self and sovereign of the cosmos; remembering Hari is presented as ethically purifying, removing sin and strengthening dharmic orientation.
Bhīṣma, in the Anuśāsana Parva’s devotional and instructional context, recites a chain of divine epithets for Kṛṣṇa/Viṣṇu—linking mythic deeds (slaying Kālanemi and Keśin) with cosmic lordship (trilokātmā, trilokeśa) to extol him as the supreme refuge.