Shloka 67

Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata

Lākṣāgṛha Planning

Devanagari script

तांस्तु सर्वान्‌ समानीय सर्वविद्यास्त्रशिक्षितान्‌ । द्रोण: प्रहरणज्ञाने जिज्ञासु: पुरुषर्षभ:,जब सम्पूर्ण धनुर्विद्या तथा अस्त्र-संचालनकी कलामें वे सभी कुमार सुशिक्षित हो गये, तब नरश्रेष्ठ द्रोणने उन सबको एकत्र करके उनके अस्त्रज्ञानकी परीक्षा लेनेका विचार किया

Transliteration

vaiśampāyana uvāca |

tāṁs tu sarvān samānīya sarvavidyāstra-śikṣitān |

droṇaḥ praharaṇa-jñāne jijñāsuḥ puruṣarṣabhaḥ ||

Translation

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਿਕਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Word by Word

• तान्: them
• तान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• समानीय: having gathered/assembled
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-नी
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)

• सर्वविद्या-अस्त्र-शिक्षितान्: trained in all sciences and weapons
• सर्वविद्या-अस्त्र-शिक्षितान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: शिक्षित
• Form: Masculine, Accusative, Plural, क्त (past passive participle)

• द्रोणः: Drona
• द्रोणः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्रोण
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• प्रहरण-ज्ञाने: in the knowledge of weapons
• प्रहरण-ज्ञाने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: ज्ञान
• Form: Neuter, Locative, Singular

• जिज्ञासुः: desirous to test/know
• जिज्ञासुः: Karta
• Type: Adjective
• Root: जिज्ञासु
• Form: Masculine, Nominative, Singular, उ (desiderative adjective: 'wishing to know')

• पुरुष-ऋषभः: bull among men (best of men)
• पुरुष-ऋषभः: Karta
• Type: Noun
• Root: ऋषभ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Droṇa
• the princes/students (Kuru youths, implied)