Adhyaya 8

Verse 1

प्रेतकल्पे पञ्चप्रेतोपाख्यानं नाम सप्तमो ऽद्यायः गरुड उवाच / स्वामिन्कस्याधिकारो ऽत्र सर्व एवौर्ध्वदेहिके / क्रियाः कतिविधाः प्रोक्ता वदैतत्सर्वमेव मे

ਪ੍ਰੇਤਕਲਪ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਉਪਾਖਿਆਨ’ ਨਾਮਕ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਇੱਥੇ ਔਰਧ੍ਵਦੇਹਿਕ (ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੋੱਤਰ) ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੈ? ਇਹ ਕਰਮ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच / पुत्रः पौत्रः प्रपौत्रो वा तद्भ्राता भ्रातृसन्ततिः / सपिण्डसन्ततिर्वापि क्रियार्हाः खग ज्ञातयः

ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਖਗ (ਗਰੁੜ)! ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਜਾਂ ਪਰਪੌਤਰ; ਅਤੇ ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਿਆਤੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।

Verse 3

तेषामभावे सर्वेषां समानोदकसन्ततिः / कुलद्वये ऽपि चोच्छिन्ने स्त्रीभिः कार्याः क्रियाः खग

ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਮਾਨੋਦਕ (ਇੱਕੋ ਜਲ-ਤਾਰਪਣ ਵਾਲੇ) ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਹੇ ਖਗ (ਗਰੁੜ), ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ।

Verse 4

इच्छयोच्छिन्नबन्धश्च कारयेदवनीपतिः / पूर्वाः क्रिया मध्यमाश्च तथा चैवोत्तराः क्रियाः

ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰੀ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਲਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ—ਉਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀਆਂ, ਮੱਧਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਲੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ।

Verse 5

प्रतिसंवत्सरं पक्षिन्नेकोद्दिष्टविधानतः / श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं फलं तस्य शृणुष्व मे

ਹੇ ਪੰਛੀ (ਗਰੁੜ)! ਹਰ ਸਾਲ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।

Verse 6

ब्रह्मेन्द्ररुद्रनासत्यसूर्याग्निवसुमारुतान् / विश्वेदेवान्पितृ गणान्वयांसि मनुजान्पशून्

ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਨਾਸਤ੍ਯ ਦੋਵੇਂ, ਸੂਰਜ, ਅਗਨੀ, ਵਸੂ ਅਤੇ ਮਰੁਤ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ, ਪਿਤ੍ਰ-ਗਣ, ਪੰਛੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ—ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 7

सरीसृपान्मातृगणान्यच्चान्यद्भूतसंज्ञितम् / श्राद्धं श्रद्धान्वितः कुर्वन्प्रीणयत्यखिलं जगत्

ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਆਦਿ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ, ਮਾਤ੍ਰਿਗਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

ते तृप्तास्तर्पयन्त्येनं पुत्रदारधनैस्तथा / अधिकारः क्रियाभेदः समासात्ते निरूपितः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧਨ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਫਲ ਦੇ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰ (ਪਾਤਰਤਾ) ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 9

गरुड उवाच / उक्तेष्वेको ऽपि चेन्न स्यादधिकारी सुरोत्तम / कर्तव्यं किं तदा विष्णो पुरुषेण विजानता

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੋਤਮ! ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਝਦਾਰ ਪੁਰਖ ਕੀ ਕਰੇ?

Verse 10

श्रीकृष्ण उवाच / अधिकारो यदा नास्ति यदि नास्ति च निश्चयः / जीविते सति जीवाय दद्याच्छ्राद्धंस्वयं नरः

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਪਾਤਰ) ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੌਣ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 11

कृतोपवासः सुस्नातः कृष्णासङ्गः समाहितः / कर्तारमथ भोक्तारं विष्णुं सर्वेश्वरं यजेत्

ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ—ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਭੋਕਤਾ, ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ।

Verse 12

सदक्षिणाश्च सतिलास्तिस्त्रश्च जलधेनवः / निवेदयेत्पितृभ्यश्च स्वधेति सुसमाहितः

ਯੋਗ ਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਜਲਧੇਨੂ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ।

Verse 13

अग्नये कव्यवाहनाय स्वधा नम इति स्मरन् / सोमायत्वा पितृमते स्वधा नम इति स्मरन्

‘ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ੍ਵਧਾ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ’ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਜਪੇ; ਫਿਰ ਪਿਤ੍ਰਮਤ ਸੋਮ ਨੂੰ ‘ਸ੍ਵਧਾ ਨਮಃ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਿਮਰੇ।

Verse 14

दक्षिणेन तु दद्याच्च तृतीयां दक्षिणायुताम् / यमायाङ्गिरसे चाथ स्वधा नम इति स्मरन्

ਫਿਰ ਨਿਯਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਤੀਜੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ; ਯਮ ਅਤੇ ਆਂਗਿਰਸ ਲਈ ‘ਸ੍ਵਧਾ ਨਮಃ’ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਚਾਰੇ।

Verse 15

तयोर्मध्ये तु निः क्षिप्य विप्रान्संमन्त्र्य भो जयेत् / प्रथमामुत्तरे न्यस्य द्वितीयां दक्षिणे न्यसेत्

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ। ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੱਖੇ।

Verse 16

मध्ये तृतीयां विन्यस्य पश्चादावाहनादिकम् / आवाहनादिना पूर्वं विश्वेदेवान्प्रपूज्यच

ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 17

वसुभ्यस्त्वामहं विप्र रुद्रेभ्यस्त्वामहं ततः / सूर्येभ्यस्त्वामहं विप्र भोजयामीति तान्वदेत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਓਰੋਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਓਰੋਂ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਸੂਰਯਗਣਾਂ ਦੀ ਓਰੋਂ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ‘ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਦਾ ਹਾਂ’ ਆਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੇ।

Verse 18

आवाहनादिकं शेषं कुर्याच्च पितृशेषवत् / साम्यां धेनुं ततो दद्याद्वसूद्देशं द्विजाय तु

ਆਵਾਹਨ ਆਦਿ ਬਾਕੀ ਕਰਮ ਪਿਤ੍ਰ-ਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸਮਗੁਣ ਵਾਲੀ (ਸਾਮ੍ਯ) ਧੇਨੂ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਧਨਰੂਪ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 19

आग्नेय्यां चाथ रौद्राय याम्यां सूर्यद्विजाय तु / विश्वेभ्यश्चाथ देवेभ्यस्तिलपात्रं निवेदयेत्

ਆਗਨੇਯ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੌਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਯਾਮ੍ਯ (ਦੱਖਣ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ।

Verse 20

स्वस्तीत्येव तथाक्षय्यं जलं दत्त्वाथ तान्द्विजान् / विसर्जयेत्स्मरन्विष्णुं देवमष्टाक्षरं विभुम्

“ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ” ਆਖ ਕੇ ਅਕ੍ਸ਼ਯ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਕ੍ਸ਼ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਦੇਵ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ।

Verse 21

ततः कामं कुलेशानीं शिवं नारायणं स्मरेत् / चतुर्दश्यां ततो गच्छेद्यथाप्राप्तां सरिद्वराम्

ਫਿਰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਲੇਸ਼ਾਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ। ਤਦ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਉਪਲਬਧ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 22

वस्त्राणि लोहखण्डानि जितं त इति संजपन् / दक्षिणाभिमुखो वह्निं ज्वालयेत्तत्र च स्वयम्

“ਜਿਤੰ ਤੇ” ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰੇ।

Verse 23

पञ्चाशता कुशैर्ब्राह्मीं कृत्वा प्रतिकृतिं दहेत् / हुत्वा श्माशानिकं होमं पूर्णाहुत्यन्तमेव हि

ਪੰਜਾਹ ਕੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤਿਰੂਪ ਨੂੰ ਸਾੜੇ; ਅਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਿਕ ਹੋਮ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨਾਹੁਤੀ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।

Verse 24

निरग्रिमथ वा भूमिं यमं रुद्रञ्च संस्मरेत् / हुत्वा प्राधानिके स्थाने पश्चादावाहयेच्च तम्

ਜੇ ਅੱਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ, ਯਮ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ; ਮੁੱਖ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਥਾਂ ਤੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ।

Verse 25

श्रपयेच्चापरं वह्नौ मुद्गमिश्रं चरुं ततः / तिलतण्डुलमिश्रञ्च द्वितीयं सपवित्रकम्

ਫਿਰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਮੂੰਗ ਮਿਲਿਆ ਚਰੂ ਪਕਾਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਲ ਅਤੇ ਚੌਲ ਮਿਲਿਆ ਦੂਜਾ ਚਰੂ ਤਿਆਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕੁਸ਼-ਪਵਿੱਤਰਕ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੇ।

Verse 26

ॐ पृथिव्यै नमस्तुभ्यमिति चैकं निवेदयेत् / ॐ यमाय नमश्चेति द्वितीयं तदनन्तरम्

ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ “ॐ ਪૃਥਿਵ੍ਯੈ ਨਮਸਤੁਭ੍ਯਮ੍” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ; ਉਸ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਆਹੁਤੀ “ॐ ਯਮਾਯ ਨਮਃ” ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 27

ॐ नमश्चाथ रुद्राय श्माशानपतये नमः / ततो दीप्ते समिद्धे ऽग्नौ भूमौ प्रकृतिदारुणे

ਓਂ—ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੜਕ ਉਠੇ, ਤਦ ਵਿਧੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।

Verse 28

सप्तभ्यो यमसंज्ञेभ्यो दद्यात्सप्त जलाञ्जलीन् / यमाय धर्मराजाय मृत्यवे चान्तकाय च

ਯਮ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਸੱਤ ਜਲਾਂਜਲੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ—ਯਮ ਨੂੰ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ, ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਤਕ ਨੂੰ ਵੀ।

Verse 29

वैवस्वताय कालाय सर्वप्राणहराय च / स्वधाकारनमस्कारप्रणवैः सह सप्तधा

ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ), ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਹਰਣਹਾਰ ਨੂੰ—‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਉਚਾਰਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 30

अमुकामुकगौत्रैतत्तुभ्यमस्तु तिलोदकम् / प्रदद्याद्दश पिण्डांस्तु अर्घपुष्पसमन्वितान्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ—“ਅਮੁਕ-ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਤਿਲੋਦਕ ਹੋਵੇ”—ਫਿਰ ਅਰਘ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ ਦਸ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 31

धूपो दीपो बलिर्गन्धः सर्वेषामस्तु चाक्षयः / दश पिण्डांस्तु दान्दत्त्वा विष्णोः सौम्यं मुखं स्मरेत्

ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਗੰਧ—ਇਹ ਸਭ ਸਭਨਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਰਹਿਣ। ਅਤੇ ਦਸ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੌਮ੍ਯ ਮੰਗਲਮਈ ਮੁਖ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।

Verse 32

कुर्याच्च मासिकं मासि सपिण्डीकरणं ततः / आशौचान्ते ततः कुर्यादात्मनो वा मरस्य तु

ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਮਾਸਿਕ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪਿੰਡੀਕਰਨ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸ਼ੌਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਮੁੜ ਕਰੇ—ਆਪਣੇ ਲਈ (ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਜੋਂ) ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ।

Verse 33

कुर्यादस्थिरतां ज्ञात्वा शक्त्यारोग्यधनायुषम् / एतत्ते सर्वमाख्यातं जीवच्छ्राद्धं मया खग

ਬਲ, ਸਿਹਤ, ਧਨ ਅਤੇ ਆਯੁ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ (ਇਹ ਕਰਮ) ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਖਗ (ਗਰੁੜ), ਇਹ ‘ਜੀਵਚ੍ਛਰਾਧ’ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।