
Preta-bhāva: Causes, Remedies, and the Rationale of Post-death Rites (Question-Catalogue)
ਕਰੁਣਾਮਈ ਉਪਦੇਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਜਾਂ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਤ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਭੈ-ਨਾਸਕ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦਾਨ: ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਲਸ਼, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਹੋਵੇ; ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ-ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ। ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਪ੍ਰਾਣ-ਤਿਆਗ ਦੇ ਪਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਊਰਧਵ-ਦੈਹਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ—ਪੰਚਰਤਨ ਰੱਖਣਾ, ਤਿਲ-ਦਰਭ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੁਖ, ਮੰਡਲ ਤੇ ਗੋਬਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸੂਕਤ, ਦੀਪਦਾਨ, ਖ਼ਿਮਾ-ਯਾਚਨਾ, ਅਤੇ ਤਿਲ/ਲੋਹਾ/ਸੋਨਾ/ਕਪਾਹ/ਨਮਕ/ਅਨਾਜ/ਜ਼ਮੀਨ/ਗੋ-ਦਾਨ ਆਦਿ। ਉਹ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਭੂਤ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ (ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਕਾਮ, ਅਹੰਕਾਰ) ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਹ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਤੇ ਦਾਨ ‘ਕਿਵੇਂ’ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ-ਕ੍ਰਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਸ਼ਵ-ਵਾਹਨ ਤੇ ਦਾਹ, ਘਿਉ ਦਾ ਅਭਿਅੰਗ, ਯਮ-ਸੂਕਤ, ਜਲ-ਦਾਨ, ਨੌਂ ਪਿੰਡ, ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਅਸਥੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਸ਼ਯ੍ਯਾ-ਦਾਨ, 2/4/10/11ਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ੋਤਸਰਗ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਸਾਪਿੰਡਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰੱਖ ਕੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Verse 1
बभ्रुवाहनप्रेतसंवादे प्रेतत्वहेतुतन्निवृत्त्युपायनिरूपणं नाम सप्तविंशो ऽध्यायः गरुड उवाच / सर्वेपामनुकम्पार्थं ब्रूहि मे मधुसूदन / प्रेतत्वान्मुच्यते येन दानेन सुकृतेन वा
ਬਭ੍ਰੁਵਾਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ—ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦੇ ਉਪਾਅਾਂ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ ਜਾਂ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਤਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 2
शृकृष्ण उवाच / शृणु दानं प्रवक्ष्यामि सर्वाशु भविनाशनम् / सन्तप्तहाटकमयं घटकं विधाय ब्रह्मेशकेशवयुतं सह लोकपालैः / क्षीराज्यपूर्णविविरं प्रणिपत्य भक्त्या विप्राय देहि तव दानशतैः किमन्यैः
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਦਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਸਭ ਭੈ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਪੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਘੜਾ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਜਾਓ; ਉਸ ਦੀ ਖੋਖਲੀ ਥਾਂ ਦੁੱਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੋ; ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
Verse 3
गरुड उवाच / किमेत्कथितं देव विस्तरेण वदस्व मे / आमुष्मिकीं क्रीयां देव उत्क्रान्तिसमयादनु
ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਦੇਵ, ਦੇਹ-ਤਿਆਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪਰਲੋਕ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਮਝਾਓ।
Verse 4
संसारे साधु मे नाथ ब्रूहि कृत्यं जनार्दन / यथा कार्या नरैः सम्यक् क्रिया चैवौर्ध्वदैहिकी
ਹੇ ਨਾਥ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਤੱਬ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ; ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਊਰਧਵ-ਦੈਹਿਕ (ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 5
कथं प्रेता महाकाया रौद्ररूपा भयानकाः / कम्भवन्ति सुरश्रेष्ठ कर्मभिः कैः शुभाशुभैः
ਪ੍ਰੇਤ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਕਾਯ, ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਹੜੇ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਐਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
Verse 6
पिशाचाः सम्भवन्तीह कस्येदं कर्मणः फलम् / तन्मे कथय देवेश अहमिच्छामि वेदितुम्
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਪਿਸਾਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਕਿਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 7
भूम्यां प्रक्षिप्यते कस्मात्पञ्चरत्नं कुतो मुखे / अधस्ताच्च तिला दर्भाः पादौ याम्यां व्यवस्थिताः
ਪੰਜ ਰਤਨ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਹੇਠਾਂ ਤਿਲ ਅਤੇ ਦರ್ಭਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੈਰ ਯਾਮ੍ਯ (ਯਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 8
किमर्थं मण्डलं भूमौ गोमयेनोपलिप्यते / किमर्थं स्मर्यते विष्णुः विष्णुसूक्तञ्च पठ्यते
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲਿਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸੂਕਤ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 9
किमर्थं पुत्रपुत्राश्च तस्य तिष्ठन्ति चाग्रतः / किमर्थं दीपदानञ्च किमर्थं विष्णुपूजनम्
ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਉਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਦੀਪਦਾਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪੂਜਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 10
किमर्थमातुरो दानं ददाति द्विजपुङ्गवे / बन्धून्मित्राण्यमित्रांश्च क्षमापयति तत्कथम्
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਰਨਾਸੰਨ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ—ਸਭ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ?
Verse 11
तिला लोहं हिरण्यं च कार्पासं लवणं तथा / सप्तधान्यं क्षितिर्गावो दीयते केन हे तुना
ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਨਮਕ; ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ—ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 12
कथं च म्रियते जन्तुर्मृतस्य च कुतो गतिः / अतिवाहशरीरं च कथं विश्रमते तदा
ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਕਿੱਥੋਂ (ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਤਿਵਾਹ—ਸੂਖਮ ਵਾਹਕ ਸਰੀਰ—ਤਦ ਕਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 13
शंव स्कन्धे वहेत्पुत्रो वह्निदाता च पौत्रकः / किमर्थं देव देवेश आज्येनाभ्यञ्जनं कुतः
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਵ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵेश, ਘਿਉ ਨਾਲ ਅਭਿਅੰਜਨ ਕਿਸ ਲਈ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 14
यमसूक्तं किमर्थं च उदीचीं दिशमाहरेत् / पानीयमेकवस्त्रेण सूर्यबिम्बनिरीक्षणम्
ਯਮਸੂਕਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਿਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ (ਕਿਰਿਆ) ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਕੋ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ-ਬਿੰਬ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
Verse 15
यवसर्षपदूर्वाश्चपाषाणे निम्बचर्वणम् / वस्त्रं नरश्च नारी च विदध्यादधरोत्तरम्
ਜੌ, ਸਰੋਂ ਅਤੇ ਦੂರ್ವਾ ਘਾਹ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਚੱਬਣ ਲਈ ਨੀਮ ਰੱਖੇ। ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ—ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਪਰ—ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ।
Verse 16
अन्नाद्यं गृहमागत्य भोक्तव्यं गोत्रिभिः सह / नवकानि च पिण्डानि किमर्थं वितरेत्सुतः
ਘਰ ਮੁੜ ਕੇ ਗੋਤਰੀ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਅੰਨ-ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੌਂ ਪਿੰਡ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵੰਡੇ?
Verse 17
किमर्थं चत्वरे दुग्धं पात्रे पक्वे च मृन्मये / काष्ठत्रयं गुणे बद्ध्वा कृत्वा रात्रौ चतुष्पथे
ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਪੱਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੱਕੜਾਂ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਤੁਸ਼ਪਥ ਤੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?
Verse 18
निशायां दीयते दीपो यावदब्दं दिनेदिने / दाहोदकं किमर्थं च संवादः स्वजनैः सह
ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਵਾ ਕਿਉਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦਾਹ-ਉਦਕ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਉਂ ਵਿਧਿਤ ਹੈ?
Verse 19
भगवन्नतिवाहस्य नवपिण्डैस्तु किं भवेत् / कथं देवपितृभ्यश्च वाहस्यावाहनं कथम् / इदं च क्रियते देव कस्मात्पिण्डं प्रदापयेत्
ਹੇ ਭਗਵਨ, ਨੌਂ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿਵਾਹ (ਪ੍ਰੇਤ-ਵਾਹਕ) ਲਈ ਕੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਾਹਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਿਉਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
Verse 20
किं तत्प्रदीयते तस्य पिण्डदानादनन्तरम् / अस्थिसञ्चयनं चैव शय्यादानं किमर्थकम्
ਤਾਂ ਪਿੰਡਦਾਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਅਸਥੀ-ਸੰਚਯਨ ਤੇ ਸ਼ਯਿਆ-ਦਾਨ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 21
द्वितीये ऽह्नि कुतः स्नानं चतुर्थे साग्निके द्विजे / दशमे किं मलस्नानं कार्यं सर्वजनैः सह
ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅਗਨੀ-ਪਾਲਕ ਦਵਿਜ ਲਈ ਕੀ ਕਰਤਵ ਹੈ? ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਕੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ‘ਮਲਸਨਾਨ’ (ਸ਼ੁੱਧੀ ਇਸ਼ਨਾਨ) ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
Verse 22
कस्मात्तैलोद्वर्तनं च स्कन्धवाहान् गृहं नयेत् / तैः समुद्वर्तनं चापि दद्युः स्थलजलाश्रये
ਤੇਲ ਨਾਲ ਉਦਵਰਤਨ (ਮਲਿਸ਼) ਕਰਕੇ ਲਾਸ਼-ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ? ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਾਹਰ ਹੀ ਉਦਵਰਤਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
Verse 23
देशमे ऽहनि यः पिण्डस्तं दद्यादामिषेण तु / पिण्डं चैकादशे कस्माद् वृषोत्सर्गः कथं भवेत्
ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਿੰਡ ਕੀ ਮਾਸ ਸਮੇਤ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ੋਤਸਰਗ (ਬੈਲ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰੀਤ) ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
Verse 24
श्राद्धानि षोडशैतानि अब्दं यावत्कुतो वद / अन्नादिचोदकेनैव षष्ट्यधिकशतत्रयम्
ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ—ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਅੰਨ ਆਦਿ ਤੇ ਉਦਕ-ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਸੌ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੱਠ ਵੱਧ (ਕਰਮ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 25
दिनेदिने च दातव्यं घटान्नं प्रेततृप्तये / प्राप्ते काले च म्रियते अनित्यो मानवः प्रभो
ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਹਰ ਦਿਨ ਇੱਕ ਘੜਾ-ਮਾਤਰਾ ਪਕਿਆ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖ ਅਨਿੱਤ ਹੈ।
Verse 26
छिद्रं तु नैव पश्यामि कुतो जीवः स निर्गतः / कुतो गच्छन्ति भूतानि पृथिव्यापो मनस्तथा
ਮੈਂ ਕੋਈ ਛੇਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਜੀਵ ਕਿੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਜਲ ਤੇ ਮਨ ਆਦਿ ਭੂਤ-ਤੱਤ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 27
तेजो वदस्व मे नाथ वायुराकाशमेव च / वायवश्चैव पञ्चैते कथं गच्छन्ति चाप्तये
ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਜ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ/ਗਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
Verse 28
लोभमोहादयः पञ्च शरीरे चैव तस्कराः / तृष्णा कामो ऽप्यहङ्कारः कुतो यान्ति जनार्दन
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਆਦਿ ਪੰਜੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਚੋਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ—ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 29
पुण्यं वाप्यथ वापुण्यं यत्किञ्चित्सुकृतं तथा / नष्टे देहे कुतो यान्ति दानानि विविधानि च
ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਪ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਦੇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Verse 30
सपिण्डनं किमर्थं च पूर्णे संवत्सरे ऽपि वा / प्रेतस्य मेलनं सार्धं कैः समं तत्र को विधिः
ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਸਪਿੰਡਨ ਕਰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਮੇਲ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਹੈ?
Verse 31
ये दग्धा ये त्वदग्धाश्च पतिता ये नराभुवि / यानि चान्यानि भूतानि तेषामन्ते भवेच्च किम्
ਜੋ ਸੜਾਏ ਗਏ, ਜੋ ਨਾ ਸੜਾਏ ਗਏ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ—ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
Verse 32
पापिनो ये दुराचारा मुद्गलत्वं च ये गताः / आत्मघाती ब्रह्महा च स्तेयी विश्वासघातकः
ਪਾਪੀ—ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਅਧੋਗਤੀ (ਮੁਦਗਲਤਵ) ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ—ਆਤਮਘਾਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੰਤਾ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਘੋਰ ਅਪਰਾਧੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 33
कपिलां यः पिबेच्छूद्रो यः पठेद्वैदिकाक्षरम् / धारयेद्वा ब्रह्मसूत्रं का गतिस्तस्य माधव
ਹੇ ਮਾਧਵ! ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਵੇ, ਜਾਂ ਵੈਦਿਕ ਅੱਖਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਸੂਤਰ (ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤ) ਧਾਰੇ—ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
Verse 34
विप्रस्य ब्राह्मणी भार्या संगृही ता यदा भवेत् / तस्मात्पापाच्च भीतो ऽहं तन्मे वद जगत्पते / सर्वमेतन्मया पृष्टो वद लोकहिताय वै
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਓ।
Within the chapter’s logic, it is presented as a concentrated remedial dāna that “swiftly destroys fear,” ritually honoring the triad of cosmic functions (Brahmā, Īśa, Keśava) and the Lokapālas, and directed to a brāhmaṇa recipient—thereby functioning as a high-merit act aimed at alleviating preta-bhāva.
The chapter flags them as standard components of post-death rites and asks their purpose; in Purāṇic-śrāddha idiom they are associated with purification, continuity of offerings, and ritual fitness for pitṛ-related acts, which later explanations typically ground in dharma and karmic efficacy.
The chapter explicitly asks what is ‘accomplished’ for the ativāha by the nine piṇḍas and how the devas and pitṛs are invoked through these acts—indicating that piṇḍa offerings are treated as supportive provisions/ritual linkages that stabilize and guide the departed’s interim condition.
Sapiṇḍana is queried as the rite by which the departed preta is united into communion with the ancestral line (sapinda relationship). The chapter’s question anticipates a procedural explanation of with whom the departed is merged and by what steps, marking the transition from preta status toward pitṛ integration.