Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 36
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
रमणो विस्मिताक्ष्या च रामो ऽयं लेलिहानया / रमण्या रतिनाथोपि दिग्वस्त्राढ्यो रतिप्रियः
Transliteration
ramaṇo vismitākṣyā ca rāmo 'yaṃ lelihānayā / ramaṇyā ratināthopi digvastrāḍhyo ratipriyaḥ
Translation
ਵਿਸਮਿਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਲੇਲਿਹਾਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਰਮਣ-ਸਰੂਪ ਰਾਮ ਹੈ। ਰਮਣੀ ਨਾਲ ਰਤਿਨਾਥ ਵੀ, ਦਿਗੰਬਰ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
Word by Word
रमणःdelighter; lover
रमणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरमण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विस्मिताक्ष्याwith the astonished-eyed (woman)
विस्मिताक्ष्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविस्मित + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (‘विस्मिते अक्षिणी यस्याः सा’ = astonished-eyed woman)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Anvaya-upapada (अन्वय/Deictic)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
लेलिहानयाwith the licking/caressing (woman)
लेलिहानया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootलिह् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (Present Participle/शानच्), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘लेलिहाना’ = licking/caressing (fem.)
रमण्याwith the lovely woman
रमण्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootरमणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
रतिनाथःlord of Rati
रतिनाथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरति + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘रतेः नाथः’ = lord of Rati)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: also/even)
दिग्वस्त्राढ्यःrichly endowed as sky-clad (naked)
दिग्वस्त्राढ्यः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिक् + वस्त्र + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (‘दिगेव वस्त्रं यस्य’ + ‘आढ्य’ = richly endowed) अर्थः ‘दिग्वस्त्रः’ (sky-clad)
रतिप्रियःdear to Rati
रतिप्रियः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरति + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (‘रतेः प्रियः’ = dear to Rati)