Shloka 85

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

Devanagari script

दक्षहस्तांबुजासक्तस्निग्धोज्जवलमनोहरः / आभात्याप्रपदीनस्रग्दिव्याकल्पकदंबकैः

Transliteration

dakṣahastāṃbujāsaktasnigdhojjavalamanoharaḥ / ābhātyāprapadīnasragdivyākalpakadaṃbakaiḥ

Translation

ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ, ਸਨਿੱਘਾ-ਉਜਲਾ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਲਟਕਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ।

Word by Word

• dakṣa-hasta-ambuja-āsakta-snigdha-ujjvala-manoharaḥ: charming, glossy and bright, with a lotus held in the right hand
• dakṣa-hasta-ambuja-āsakta-snigdha-ujjvala-manoharaḥ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: dakṣa + hasta + ambuja + āsakta (कृदन्त, ā-√sañj/√as) + snigdha + ujjvala + manohara
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘दक्षहस्ताम्बुजे आसक्तः, स्निग्धः, उज्ज्वलः, मनोहरः च’ (having the right-hand lotus attached/held; glossy, bright, charming)

• ābhāti: shines, appears
• ābhāti: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √bhā (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• ā-prapadīna-srak-divya-ākalpa-kadambakaiḥ: with clusters of divine ornaments and garlands reaching down to the feet
• ā-prapadīna-srak-divya-ākalpa-kadambakaiḥ: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: ā + prapadīna (प्रातिपदिक/विशेषण) + srak (प्रातिपदिक) + divya + ākalpa + kadambaka
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः—‘आप्रपदीनाः स्रजः’ (garlands reaching to the feet) + ‘दिव्य-आकल्प-कदंबक’ (clusters of divine ornaments) इत्यर्थे; करणत्वेन ‘-कैः’