Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 78
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
अर्धेन्दुललिते भाले सम्यक्कॢप्तालकच्छटा / पालीवतं समाणिक्यकुण्डलामण्डितश्रुतिः
Transliteration
ardhendulalite bhāle samyakkḷptālakacchaṭā / pālīvataṃ samāṇikyakuṇḍalāmaṇḍitaśrutiḥ
Translation
ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੱਧੇ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਲਲਿਤ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੁਲਫ਼ਾਂ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਪਾਲੀ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੇ, ਮਾਣਿਕ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ ਸਨ।
Word by Word
ardha-indu-laliteon (a) half-moon-charming (forehead)
ardha-indu-lalite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + indu (प्रातिपदिक) + lalita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana; locative qualifying bhāle: ‘on the forehead, charming with a half-moon’
bhāleon the forehead
bhāle:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootbhāla (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Saptamī, Ekavacana
samyak-kḷpta-alaka-cchaṭāwith a well-arranged mass of curls
samyak-kḷpta-alaka-cchaṭā:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsamyak (अव्यय) + kḷpta (कृदन्त; √kḷp/कॢप्, क्त) + alaka (प्रातिपदिक) + cchaṭā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa ‘well-arranged curl-cluster’
pālī-vatamlike a row/line
pālī-vatam:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootpālī (प्रातिपदिक) + vat (प्रत्यय)
FormNapuṃsakaliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; -vat adjective ‘like a row/line’ (used adverbially/qualifying ornamentation)
sa-māṇikya-kuṇḍala-maṇḍita-śrutiḥwhose ears are adorned with ruby earrings
sa-māṇikya-kuṇḍala-maṇḍita-śrutiḥ:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्गसदृश ‘with’) + māṇikya (प्रातिपदिक) + kuṇḍala (प्रातिपदिक) + maṇḍita (कृदन्त; √maṇḍ/मण्ड्, क्त) + śruti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa ‘māṇikya-kuṇḍalena maṇḍitā śrutiḥ’ (ears adorned with ruby earrings)