Shloka 48
Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa
Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra
Devanagari script
देवानां हृदयश्चैव द्वात्रिंशद्रुद्रदेवताः / वर्तते सायुधाः प्राज्ञ नित्यं पञ्चादशावृतौ
Transliteration
devānāṃ hṛdayaścaiva dvātriṃśadrudradevatāḥ / vartate sāyudhāḥ prājña nityaṃ pañcādaśāvṛtau
Translation
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਸਰੂਪ ਉਹ ਬੱਤੀ ਰੁਦ੍ਰ-ਦੇਵਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਸਦਾ ਪੰਦਰਾਂ ਆਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵਰਤਦੇ ਹਨ।
Word by Word
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
हृदयःHṛdaya (name; ‘heart’)
हृदयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (as a name/title)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
द्वात्रिंशद्रुद्रदेवताःthe thirty-two Rudra-deities
द्वात्रिंशद्रुद्रदेवताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्वात्रिंशत्-रुद्र-देवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः: द्वात्रिंशत् (32) + रुद्र + देवता (deities)
वर्ततेexists/occurs/abides
वर्तते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
सायुधाःarmed
सायुधाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस-आयुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः: स (with) + आयुध (weapon) = ‘armed’
प्राज्ञO wise one
प्राज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-रूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
पञ्चादशावृतौin the fifteenth enclosure/circuit
पञ्चादशावृतौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपञ्चदश-आवृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समासः: पञ्चदश (15) + आवृति (enclosure/circuit)