Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 112
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
इति भण्डस्य पुत्रेषु प्राप्तेषु यमसादनम् / अत्यन्तविस्मयाविष्टा वबृषुः पुष्पमभ्रगाः
Transliteration
iti bhaṇḍasya putreṣu prāpteṣu yamasādanam / atyantavismayāviṣṭā vabṛṣuḥ puṣpamabhragāḥ
Translation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਦ ਯਮ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ਵਾਸੀ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
Word by Word
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे/समाप्तिसूचक (quotative/thus)
भण्डस्यof Bhaṇḍa
भण्डस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; Genitive singular
पुत्रेषुamong the sons
पुत्रेषु:
अधिकरण (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; Locative plural
प्राप्तेषुwhen (they) had reached
प्राप्तेषु:
सप्तमी-सम्बन्ध (Locative absolute)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formकृत्—क्त (PPP) ‘reached/obtained’; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; Locative absolute with पुत्रेषु
यम-सादनम्the abode of Yama (death)
यम-सादनम्:
कर्म (कर्म/Object—destination)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक) + सादन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular (goal/state)
अत्यन्त-विस्मय-आविष्टाःoverwhelmed with great astonishment
अत्यन्त-विस्मय-आविष्टाः:
कर्ता (कर्ता/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + विस्मय (प्रातिपदिक) + आ-विश् (धातु)
Formतत्पुरुषसमास; क्त (PPP) ‘entered/possessed’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘overwhelmed with extreme wonder’
वबृषुःrained down; showered
वबृषुः:
क्रिया (मुख्यक्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; Parasmaipada; √वृष् ‘to rain down’
पुष्पम्flowers
पुष्पम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; Accusative singular (collective)
अभ्र-गाःthe cloud-goers (celestial beings)
अभ्र-गाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘those who move in the clouds’ (celestials)