Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने बलाहकादिसप्तसेनापतिवधो नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः ततः श्रुत्वा वधं तेषां तपोबलवतामपि / न्यश्वसत्कृष्णसर्पेन्द्र इव भण्डो महासुरः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ-ਅਗਸਤ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ‘ਬਲਾਹਕ ਆਦਿ ਸੱਤ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਵਧ’ ਨਾਮਕ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਤਪੋਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਵਧ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਸੁਰ ਭੰਡ ਕਾਲੇ ਨਾਗਰਾਜ ਵਾਂਗ ਫੁੰਕਾਰ ਉਠਿਆ।

Verse 2

एकान्ते मन्त्रयामास स आहूय महोदरौ / भण्डः प्रचण्डशैण्डीर्यः काङ्क्षमाणो रणे जयम्

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਉਗਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੰਡ, ਮਹੋਦਰ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 3

युवराजो ऽपि सक्रोधो विषङ्गेण यवीयसा / भण्डासुरं नमस्कृत्य मन्त्रस्थानमुपागमत्

ਯੁਵਰਾਜ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਿਸੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਭੰਡਾਸੁਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗਿਆ।

Verse 4

अत्याप्तैर्मन्त्रिभिर्युक्तः कुटिलाक्षपुरःसरैः / ललिताविजये मन्त्रं चकार क्वथिताश्यः

ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਕੁਟਿਲਾਖ਼ਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਲਲਿਤਾ-ਵਿਜੈ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਰਚਿਆ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 5

भण्ड उवाच अहो बत कुलभ्रंशः समायातः सुरद्विषाम् / उपेक्षामधुना कर्तुं प्रवृत्तो बलवान्विधिः

ਭੰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹਾਏ! ਦੇਵ-ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕੁਲ-ਭ੍ਰੰਸ਼ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਲਵਾਨ ਵਿਧੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 6

मद्भृत्यनाममात्रेण विद्रवन्ति दिवौकसः / तादृशानामिहास्माकमागतो ऽयं विपर्ययः

ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਜਿਹੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਹ ਉਲਟਾ ਪਾਸਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ!

Verse 7

करोति बलिनं क्लीबं धनिनं धनवर्जितम् / दीर्घायुषमनायुष्कं दुर्धाता भवितव्यता

ਦੁਰਧਾਤਾ ਭਵਿਤਵ੍ਯਤਾ— ਉਹੀ ਵਿਧੀ— ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ ਕਾਇਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਨਵਾਨ ਨੂੰ ਧਨਹੀਨ, ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਲਪ ਉਮਰ ਵਾਲਾ।

Verse 8

क्व सत्त्वमस्मद्बाहुनां क्वेयं दुर्ल्ललिता वधूः / अकाण्ड एव विधिना कृतो ऽयं निष्ठुरो विधिः

ਸਾਡੇ ਬਾਹੂਆਂ ਦਾ ਸਤ੍ਵ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਇਹ ਕੋਮਲ ਲਲਿਤਾ ਵਧੂ ਕਿੱਥੇ? ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਵਿਧਾਨ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

सर्पिणीमाययोदग्रास्तंया दुर्घटशौर्यया / अधिसंग्रामभूचक्रे सेनान्यो विनिपातिताः

ਉਸ ਦੀ ਸੱਪਣੀ ਵਰਗੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਅਦਮ੍ਯ ਸ਼ੌਰ੍ਯ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਰਣਭੂਮੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾਨਾਇਕ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 10

एवमुद्दामदर्पाढ्या वनिता कापि मायिनी / यदि संप्रहरत्यस्मान्धिग्बलं नो भुजार्जितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਦਾਮ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਮਾਇਆਵਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਧਿਕ ਹੈ ਸਾਡੇ ਬਾਹੂਆਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਬਲ!

Verse 11

इमं प्रसंगं वक्तुं च जिह्वा जिह्वेति मामकी / वनिता किमु मत्सैन्यं मर्द यिष्यति दुर्मदा

ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਜੀਭ ‘ਜੀਭ’ ਆਖ ਕੇ ਕੰਬਦੀ ਹੈ—ਕੀ ਉਹ ਦੁੁਰਮਦਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦੇਵੇਗੀ?

Verse 12

तदत्र मूलच्छेदाय तस्या यत्नो विधीयताम् / मया चारमुखाज्ज्ञाता तस्या वृत्तिर्महाबला

ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ ਛੇਦ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਮੈਂ ਚਰਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਮਹਾਬਲੀ ਹੈ।

Verse 13

सर्वेषामपि सैन्यानां पश्चादेवावतिष्ठते / अग्रतश्चलितं सैन्यं हयहस्तिरथादिकम्

ਸਭ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛਲਾ ਦਲ ਹੀ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਰਥ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਫੌਜ ਚਲ ਪਈ ਹੈ।

Verse 14

अस्मिन्नेव ह्यवसरे पार्ष्णिग्राहो विधीयताम् / पार्ष्णिग्रहमिमं कर्तुं विषङ्गश्चतुरो भवेत्

ਇਸੇ ਵੇਲੇ ‘ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ’—ਪਿੱਛੋਂ ਘੇਰ ਲੈਣ ਦਾ ਉਪਾਅ—ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸੰਗ ਚਤੁਰ ਹੋਵੇ।

Verse 15

तेन प्रौढमदोन्मता बहुसंग्रामदुर्मदाः / दश पञ्च च सेनान्यः सह यान्तु युयुत्सया

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੱਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਸਤ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜੰਗਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਮਦ, ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ—ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ—ਸੈਨਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚਲਣ।

Verse 16

पृष्ठतः परिवारास्तु न तथा संति ते पुनः / अल्पैस्तु रक्षिता वै स्यात्तेनैवासौ सुनिग्रहा

ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਦਲ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 17

अतस्त्वं बहुसन्नाहमाविधाय मदोत्कटः / विषङ्ग गुप्तरूपेण पार्ष्णिग्राहं समाचर

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ, ਹੇ ਵਿਸੰਗ, ਬਹੁਤ ਸੱਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਗਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ ਕਰ।

Verse 18

अल्पीयसी त्वया सार्द्धं सेना गच्छतु विक्रमात् / सज्जाश्च लन्तु सेनान्यो दिक्पालविजयोद्धताः

ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੈਨਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕੂਚ ਕਰੇ; ਦਿਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਉੱਦਤ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ।

Verse 19

अक्षौहिण्यश्च सेनानां दश पञ्च चलन्तु ते / त्वं गुप्तवेषस्तां दुष्टां सन्निपत्य दृढं जहि

ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀਆਂ ਚਲਣ; ਤੂੰ ਗੁਪਤ ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਸੰਹਾਰ ਕਰ।

Verse 20

सैव निःशेषशक्तीनां मूलभूता महीयसी / तस्याः समूलनाशेन शक्तिवृन्दं विनश्यति

ਉਹੀ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲ-ਭੂਤਾ ਮਹਾਨ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਜੜ੍ਹੋਂ ਨਾਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 21

कन्दच्छेदे सरोजिन्या दलजालमिवांभसि / सर्वेषामेव पश्चाद्यो रथश्चलति भासुरः

ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਨੀ ਦਾ ਕੰਦ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਰਥ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

दशयोजनसंपन्ननिजदेहसमुच्छ्रयः / महामुक्तातपत्रेण सर्वोद्ध्व परिशोभितः

ਦਸ ਯੋਜਨ ਉੱਚੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ-ਉੱਠਾਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਛਤਰ ਨਾਲ ਉਪਰੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 23

वहन्मुहर्वीज्यमानं चामराणां चतुष्टयम् / उत्तङ्गकेतुसंघातलिखितांबुदमण्डलः

ਉਹ ਰਥ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਝਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉੱਚੇ ਧੁੱਜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ-ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਣ।

Verse 24

तस्मिन्रथे समायाति सा दृष्टा हरिणेक्षणा / निबृतं संनिपत्य त्वं चिह्नेनानेन लक्षिताम्

ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਥ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਹਿਰਣ-ਅੱਖੀਂ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਦਿੱਸ ਪਈ; ਤੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈ।

Verse 25

तां विजित्य दुराचारां केशेष्वा कृष्य मर्दय / पुरतश्चलिते सैन्ये सत्त्वशालिनि सा वधूः

ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰਣੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਦਿਆਂ ਦਬਾ ਦੇ; ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਬਹਾਦਰ, ਉਸ ਵਧੂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ।

Verse 26

स्त्रीमात्ररक्षा भवतो वशमेष्यति सत्त्वरम् / भवत्सहायभूतायां सेनेन्द्राणामिहाभिधा

ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇੱਥੇ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 27

शृणु यैर्भवतो युद्धे साह्यकार्यमतन्द्रितैः / आद्यो मदनको नाम दीर्घजिह्वो द्वितीयकः

ਸੁਣੋ—ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਆਲਸ ਕਰਨਗੇ; ਪਹਿਲਾ ‘ਮਦਨਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ‘ਦੀਰਘਜਿਹਵ’ ਹੈ।

Verse 28

हुबको हुलुमुलुश्च कक्लसः कक्लिवाहनः / थुक्लसः पुण्ड्रकेतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

ਹੁਬਕ, ਹੁਲੁਮੁਲੁ, ਕਕਲਸ, ਕਕਲਿਵਾਹਨ, ਥੁਕਲਸ, ਪੁੰਡ੍ਰਕੇਤੁ, ਚੰਡਬਾਹੁ ਅਤੇ ਕੁੱਕੁਰ—ਇਹ ਨਾਮ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਹਨ।

Verse 29

जंबुकाक्षो जंभनश्च तीक्ष्णशृङ्गस्त्रिकण्टकः / चन्द्रगुप्तश्च पञ्चैते दश चोक्ताश्चमूवराः

ਜੰਬੁਕਾਖ਼ਸ਼, ਜੰਭਨ, ਤੀਖ਼ਣਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਤ੍ਰਿਕੰਟਕ ਅਤੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ—ਇਹ ਪੰਜ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਦਸ ਚਾਮੂਵਰ (ਸੈਨਾਨਾਇਕ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 30

एकैकाक्षौहिणीयुक्ताः प्रत्येकं भवता सह / आगमिष्यन्ति सेनान्यो दमनाद्या महाबलाः

ਹਰ ਸੈਨਾਨਾਇਕ ਇਕ-ਇਕ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਮਨ ਆਦਿ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆ ਮਿਲਣਗੇ।

Verse 31

परस्य कटकं नैव यथा जानाति ते गतिम् / तथा गुप्तसमाचारः पार्ष्णिग्राहं समाचर

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਪਤ ਖ਼ਬਰ-ਬੰਦੀ ਕਰ ਕਿ ਵੈਰੀ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇਰੀ ਚਾਲ ਨਾ ਜਾਣ ਸਕੇ; ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ‘ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਣਿਗ੍ਰਾਹ’ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ।

Verse 32

अस्मिन्कार्ये सुमहतां प्रौढिमानं समुद्वहन् / निषङ्ग त्वं हि तभसे जयसिद्धिमनुत्तमाम्

ਇਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਾਂ ਦੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ-ਪ੍ਰੌਢਤਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਿਸੰਗ! ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਨੁੱਤਮ ਜੈ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈਂ।

Verse 33

इति मन्त्रितमन्त्रो ऽयं दुर्मन्त्री भण्डदानवः / विषङ्गं प्रेषयामास रक्षितं सैन्यपालकैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਮੰਤਰੀ ਭੰਡ ਦਾਨਵ, ਸੈਨਾ-ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਵਿਸੰਗ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਲੱਗਾ।

Verse 34

अथ श्रीललितादेव्याः पार्ष्णिग्राहकृतोद्यमे / युवराजानुजे दैत्ये सूर्यो ऽस्तगिरिमाययौ

ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ ਦੇ ਉੱਦਮ ਵੇਲੇ, ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਅਨੁਜ ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਤਗਿਰਿ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 35

प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे / अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੁੱਧ-ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘੋਰ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾ ਗਿਆ।

Verse 36

महिषस्कन्धधूम्राभं वनक्रोडवपुर्द्दुति / नीलकण्ठनिभच्छायं निबिडं पप्रथे तमः

ਮਹਿਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਵਰਗਾ ਧੂੰਏਂ-ਰੰਗ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਦੇਹ ਵਰਗੀ ਦਿਪਤੀ, ਨੀਲਕੰਠ ਵਰਗੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਘਣਾ ਤਮਸ ਫੈਲ ਗਿਆ।

Verse 37

कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु / उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः

ਉਹ ਤਮਸ ਕੁੰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਥਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਜਿਵੇਂ ਉਗਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਿਆ।

Verse 38

निर्गच्छदिव शैलानां भूरि कन्दरमन्दिरात् / क्वचिद्दीपप्रभाजाले कृतकातरचेष्टितम्

ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਫ਼ਾ-ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ; ਕਿਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ-ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ ਦਿੱਸਿਆ।

Verse 39

दत्तावलंबनमिव स्त्रीणां कर्णोत्पलत्विषि / एकीभूतमिव प्रौढदिङ्नागमिव कज्जले / आबद्धमैत्रकमिव स्फुरच्छाद्वलमण्डले

ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਨ ਦੇ ਉਤਪਲ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਕਾਜਲ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੌਢ ਦਿਗਨਾਗ ਇਕਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਬੰਧਨ ਬੱਝ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 40

कृतप्रियाश्लेषमिव स्फुरन्तीष्वसियष्टिषु / गुप्तप्रविष्टमिव च श्यामासु वनपङ्क्तिषु

ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦਾ ਆਲਿੰਗਨ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ-ਘਣੀਆਂ ਜੰਗਲ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚੁਪਚਾਪ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 41

क्रमेण बहुलीभूतं प्रससार महत्तमः / त्रियामावामनयना नीलकञ्चुकरोचिषा

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਹਨੇਰਾ ਘਣਾ ਹੋ ਕੇ ਫੈਲ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਯਾਮਾ ਨੀਲੇ ਕੰਜੁਕ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਮ ਨੇਤਰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 42

तिमिरेणावृतं विश्वं न किञ्चित्प्रत्यपद्यत / असुराणां प्रदुष्टानां रात्रिरेव बलावहा

ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਰਾਤ ਹੀ ਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 43

तेषां मायाविलासो ऽयं तस्यामेव हि वर्धते / अथ प्रचलितं सैन्यं विषङ्गेण महौजसा

ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆਮਈ ਕ੍ਰੀੜਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੈਨਾ ਚਲ ਪਈ।

Verse 44

धौतखड्गलताच्छायावर्धिष्णु तिमिरच्छटम् / दमनाद्याश्च सेनान्यः श्मामकङ्कटधारिणः

ਧੋਏ ਹੋਏ ਖੜਗਾਂ ਦੀ ਲਤਾ ਵਰਗੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਛਟਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਦਮਨ ਆਦਿ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਿਆਹ ਕੰਗਣ-ਸਮਾਨ ਕਵਚ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 45

श्यामोष्णीषधराः श्यामवर्णसर्वपरिच्छदाः / एकत्वमिव संप्राप्तास्तिमिरेणातिभूयसा

ਉਹ ਸਿਆਹ ਉਸ਼ਨੀਸ਼ ਧਾਰੇ, ਸਿਆਹ ਰੰਗ ਦੇ ਸਭ ਪਰਿਧਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨੋ ਇਕਰੂਪ ਹੋ ਗਏ।

Verse 46

विषङ्गमनुसंचेलुः कृताग्रजनमस्कृतिम् / कूटेन युद्धकृत्येन विजिगीषुर्महेश्वरीम्

ਅਗਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਸੰਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਕਪਟ ਯੁੱਧ-ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

Verse 47

मेघडंबरकं नाम दधे वक्षसि कङ्कटम् / यथा तस्य निशायुद्धानुरूपो वेषसंग्रहः

ਉਸ ਨੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ‘ਮੇਘਡੰਬਰਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਕਵਚ ਧਾਰਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਵੇਸ਼-ਸੰਗ੍ਰਹ ਰਾਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ।

Verse 48

तथा कृतवती सेना श्यामलं कञ्चुकादिकम् / न च दुन्दुभिनिस्वानो न च मर्द्दलगर्जितम्

ਤਦੋਂ ਸੈਨਾ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਦੇ ਕੰਜੁਕ ਆਦਿ ਧਾਰੇ; ਨਾ ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਧੁਨ ਹੋਈ, ਨਾ ਮਰਦਲ ਦਾ ਗਰਜ।

Verse 49

पणवानकभेरीणां न च घोषविजृंभणम् / गुप्ताचाराः प्रचलितास्तिमिरेण समावृताः

ਪਣਵ, ਆਨਕ ਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਘੋਸ਼-ਵਿਸਤਾਰ ਨਾ ਸੀ; ਗੁਪਤਚਰ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ।

Verse 50

परैरदृश्यगतयो विष्कोशीकृतरिष्टयः / पश्चिमाभिमुखं यान्ति ललितायाः पताकिनीम्

ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਪਤਾਕਿਨੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 51

आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् / निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे

ਉੱਤਰ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਟਿਕੇ; ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਉਹ ਸਾਹ ਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

Verse 52

सावधानाः प्रचलिताः पार्ष्णिग्राहाय दानवाः / भूयः पुरस्य दिग्भागं गत्वा मन्दपराक्रमाः

ਦਾਨਵ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਫੜਨ ਲਈ ਚਲ ਪਏ; ਫਿਰ ਨਗਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਮੰਦ ਪੈ ਗਿਆ।

Verse 53

ललितासैन्यमेव स्वान्सूचयन्तः प्रपृच्छतः / आगत्य निभृतं पृष्ठे कवचच्छन्नविग्रहाः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਸੈਨਾ’ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਆਏ; ਕਵਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪਿੱਛੇ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 54

चक्रराजरथं तुङ्गं मेरुमन्दरसंनिभम् / अपश्यन्नतिदीप्ताभिः शक्तिभिः परिवारितम्

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਕ੍ਰਰਾਜ ਦਾ ਉਹ ਉੱਚਾ ਰਥ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਮੇਰੂ-ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 55

तत्र मुक्तातपत्रस्य वर्त्तमानामधःस्थले / सहस्रादित्यसंकाशां पश्चिमाभिमुखीं स्थिताम्

ਉੱਥੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਛਤਰ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਅਧੋ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਖੜੀ (ਦੇਵੀ) ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

Verse 56

कामेश्वर्यादिनित्याभिः स्वसमानसमृद्धिभिः / नर्मालापविनोदेन सेव्यमानां रथोत्तमे

ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਉਹ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਆਦਿ ਨਿਤ੍ਯਾਵਾਂ—ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ—ਦੁਆਰਾ ਮਿੱਠੇ ਹਾਸ-ਪਰਿਹਾਸ ਭਰੇ ਸੰਵਾਦ ਨਾਲ ਸੇਵੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 57

तां तथाभूतवृत्तान्ताम तादृशरणोद्यमाम् / पुरोगतं महत्सैन्यं वीक्षमाण सकौतुकम्

ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਰਣ-ਉਦਯਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੌਤੁਕ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।

Verse 58

मन्वानश्च हि तामेव विषङ्गः सुदुराशयः / पृष्ठवंशे रथेन्द्रस्य घट्टयामास सैनिकैः

ਵਿਸੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਰਥਰਾਜ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਣ ਲੱਗਾ।

Verse 59

तत्राणि मादिशक्तीनां परिवारवरूथिनी / महाकलकलं चक्रुरणिमाद्याः परःशतम्

ਉੱਥੇ ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੈਨਾ ਨੇ, ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਂ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 60

पट्टिशैर्द्रुघणैश्चैव भिन्दिपालैर्भुशुण्डिभिः / कठोरवज्रनिर्धातनिष्ठुरैः शक्तिमण्डलैः

ਪੱਟਿਸ਼, ਦ੍ਰੁਘਣ, ਭਿੰਦਿਪਾਲ ਅਤੇ ਭੁਸ਼ੁੰਡੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਵਰਗੇ ਕਠੋਰ ਨਿਸ਼ਠੁਰ ਸ਼ਕਤੀ-ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਲੈਸ ਸਨ।

Verse 61

मर्दयन्तो महासत्त्वाः समरं बहुमेनिरे / आकस्मिकरणोत्साहविपर्याविष्टविग्रहम्

ਮਹਾਸੱਤਵ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਕੁਚਲਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸਮਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ; ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 62

अकाण्डक्षुभितं चासीद्रथस्थं शक्तिमण्डलम् / विपाटैः पाटयामासुरदृश्यैरन्धकारिणः

ਰਥ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸ਼ਕਤੀ-ਮੰਡਲ ਅਚਾਨਕ ਖੌਲ ਉਠਿਆ; ਅੰਧਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿਪਾਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸੁੱਟਿਆ।

Verse 63

ततश्चक्ररथेन्द्रस्य नवमे पर्वणि स्थिताः / अदृश्यमानशस्त्राणामदृश्यनिजवर्मणाम्

ਤਦ ਚਕ੍ਰਰਥ-ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਵਚ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਨ।

Verse 64

तिमिरच्छन्नरूपाणां दानवानां शिलीमुखैः / इतस्ततो बहु क्लिष्टं छन्नवर्मितमर्मवत्

ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਛੁਪੇ ਕਵਚ ਵਿਚ ਵੀ ਮਰਮ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਢ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 65

शक्तीनां मण्डलं तेने क्रन्दनं ललितां प्रति / पूर्वानुक्रम तस्तत्र संप्राप्तं सुमहद्भयम्

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ ਵੱਲ ਕਰੁਣ ਕ੍ਰੰਦਨ ਚੁੱਕਿਆ; ਉੱਥੇ ਪੂਰਵ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤਿ ਮਹਾਂ ਭਯ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 66

कर्णाकर्णिकयाकर्ण्य ललिता कोपमादधे / एतस्मिन्नन्तरे भण्डश्चण्डदुर्मत्रिपण्डितः

ਕਰਨਾਕਰਨਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲਲਿਤਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ; ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭੰਡ—ਚੰਡ, ਦੁਰਮਤਿ ਅਤੇ ਕਪਟੀ ਪੰਡਿਤ—ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 67

दशाक्षौहिणिकायुक्तं कुटिलाक्षं महौजसम् / ललितासैन्यनाशाय युद्धाय प्रजिघाय सः

ਉਹ ਦਸ ਅਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਕੂਟਿਲ-ਨੇਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਓਜਸਵੀ ਸੀ; ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 68

यथा पश्चात्कलकलं श्रुत्वाग्रेवर्तिनी चमूः / नागच्छति तथा चक्रे कुटिलाक्षो महारणम्

ਜਿਵੇਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਲਾਹਲ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਕੁਟਿਲਾਖ਼ ਨੇ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਰਚ ਦਿੱਤਾ।

Verse 69

एवं चोभयतो युद्धं पश्चादग्रे तथाभवत् / अत्यन्ततुमुलं चासीच्छक्तीनां सैनिके महत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਸ਼ਕਤੀਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚਿਆ।

Verse 70

नक्तसत्त्वाश्च दैत्येन्द्रास्तिमिरेण समावृताः / इतस्ततः शिथिलतां कण्टके निन्युरुद्धताः

ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤ੍ਯ ਰਾਜੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਛਲਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਗਏ।

Verse 71

निषङ्गेण दुराशेन धमनाद्यैश्चमूवरैः / चमूभिश्च प्रणहिता न्यपतञ्छत्रुकोटयः

ਦੁਰਾਸ਼ ਨਾਮਕ ਨਿਸੰਗ ਅਤੇ ਧਮਨ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੈਨਾਨਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਟੀਆਂ ਢਹਿ ਪਈਆਂ।

Verse 72

ताभिर्दैत्यास्त्रमालाभिश्चक्रराजरथो वृतः / बकावलीनिबिडतः शैलराज इवाबभौ

ਉਹਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਚਕ੍ਰਰਾਜ ਦਾ ਰਥ, ਬਕਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਘਣੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਪਹਾੜ-ਰਾਜ ਵਾਂਗ ਦਿਸਿਆ।

Verse 73

आक्रान्तपर्वणाधस्ताद्विषङ्गेण दुरात्मना / मुक्त एकः शरोदेव्यास्तालवृन्तमचूर्णयत्

ਦੁਰਾਤਮਾ ਵਿਸੰਗ ਨੇ ਹੇਠੋਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ; ਉਸ ਬਾਣ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਤਾਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 74

अथ तेनाव्याहितेन संभ्रान्ते शक्तिमण्डले / कामेश्वरीमुखा नित्या महान्तं क्रोधमाययुः

ਫਿਰ ਉਸ ਅਚਾਨਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ-ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ; ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਆਦਿ ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।

Verse 75

ईषद्भृकुटिसंसक्तं श्रीदेव्या वदनांबुजम् / अवलोक्य भृशोद्विग्ना नित्या दधुरतिश्रमम्

ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਸਿਕੁੜਨ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਲੇਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ।

Verse 76

नित्या कालस्वरूपिण्यः प्रत्येकं तिथिविग्रहाः / क्रोधमुद्वीक्ष्य सम्नाज्ञ्या युद्धाय दधुरुद्यमम्

ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਕਾਲ-ਸਵਰੂਪ ਹਨ, ਹਰ ਇਕ ਤਿਥੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ; ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 77

प्रणिपत्य च तां देवीं महाराज्ञीं महोदयाम् / ऊचुर्वाचमकाण्डोत्थां युद्धकौतुकगद्गदाम्

ਫਿਰ ਉਹ ਮਹੋਦਯਮਈ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਈਆਂ।

Verse 78

तिथिनित्या उचुः / देवदेवी महाराज्ञी तवाग्रे ब्रेक्षितां चमूम् / दण्डिनीमन्त्रनाथादिमहाशक्त्याभपालिताम्

ਤਿਥਿਨਿਤਿਆ ਬੋਲੀਆਂ— ਹੇ ਦੇਵਦੇਵੀ ਮਹਾਰਾਣੀ! ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਦੰਡਿਨੀ, ਮੰਤ੍ਰਨਾਥ ਆਦਿ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਉਹ ਸੈਨਾ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।

Verse 79

धर्षितु कातरा दुष्टा मायाच्छद्मपरायणाः / पार्ष्णिग्राहेण युद्धेन बाधन्ते रथपुङ्गवम्

ਧਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਾਤਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਮਾਇਆ ਤੇ ਛਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹਨ; ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਤੇ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 80

तस्मात्तिमिरसंछन्नमूर्तीनां विबुधद्रुहाम् / शमयामो वयं दर्पं क्षणमात्रं विलोकय

ਇਸ ਲਈ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇਕ ਛਿਨ ਨਿਹਾਰੋ।

Verse 81

या वह्निवासिनी नित्या या ज्वालामालिनी परा / ताभ्यां प्रदीपिते युद्धे द्रष्टुं शक्ताः सुरद्विषः

ਜੋ ਨਿਤ੍ਯਾ ਅਗਨਿ-ਵਾਸਿਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਮ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ ਹੈ— ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਦ੍ਵੈਸ਼ੀ ਵੇਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।

Verse 82

प्रशमय्य महादर्पं पार्ष्णिग्राहप्रवर्तिनाम् / सहसैवागमिष्यामः सेवितुं श्रीपदांबुजम् / आज्ञां देहि महाराज्ञि मर्दनार्थं दुरात्मनाम्

ਪਾਰਸ਼ਣਿਗ੍ਰਾਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼੍ਰੀ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੁਰਾਤਮਿਆਂ ਦੇ ਮਰਦਨ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।

Verse 83

इत्युक्ते सति नित्याभिस्तथास्त्विति जगाद सा / अथ कामेश्वरी नित्या प्रणम्य ललितेश्वरीम् / तया संप्रेषिता ताभिः कुण्डलीकृत कार्मुका

ਨਿਤਿਆ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨੇ 'ਤਥਾਸਤੂ' ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨਿਤਿਆ ਨੇ ਲਲਿਤੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੋਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

Verse 84

सा हन्तुं तान्दुराचारान्कूटयुद्धकृतक्षणान् / बालारुणमिव क्रोधारुणं वक्त्रं वितन्वती

ਉਹ (ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।

Verse 85

रे रे तिष्ठत पापिष्ठा मायानिष्ठाश्छिनद्मि वः / अन्धकारमनुप्राप्य कूटयुद्धपरायणाः

'ਓਏ ਪਾਪੀਓ! ਰੁਕੋ! ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਵੱਢ ਦਿਆਂਗੀ। ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧੋਖੇ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ!'

Verse 86

इति तान्भर्त्सयन्ती सा तूणीरोत्खातसायकात् / पर्वावरोहणं चक्रे क्रोधेन प्रस्खलद्गतिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਦੀ ਹੋਈ, ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲੜਖੜਾਉਂਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੀ।

Verse 87

सज्जकार्मुकहस्ताश्च भगमालापुरःसराः / अन्याश्च चरिता नित्याः कृत पर्वावरोहणाः

ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਮਾਲਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਨਿਤਿਆ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਪੌੜੀਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰੀਆਂ।

Verse 88

ज्वालामालिनि नित्या च या नित्या वह्निवासिनी / सज्जे युद्धे स्वतेजोभिः समदीपयतां रणे

ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਿਨੀ ਨਿਤ੍ਯਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਨਿਤ੍ਯਾ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲੱਗੀ।

Verse 89

अथ ते दुष्टदनुजाः प्रदीप्ते युद्धमण्डले / प्रकाशवपुषस्तत्र मरान्तं क्रोधमाययुः

ਤਦ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਦਾਨਵ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਯੁੱਧ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਦੇਹ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੌਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 90

कामेश्वर्यादिका नित्यास्ताः पञ्चदश सायुधाः / ससिंहनादास्तान्दैत्यानमृद्नन्नेव हेलया

ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਆਦਿਕ ਉਹ ਪੰਦਰਾਂ ਨਿਤ੍ਯਾਵਾਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਸਨ; ਸਿੰਹਨਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 91

महाकलकलस्तत्र समभूद्युद्धसीमनि / मन्दरक्षोभितांभोदिवेल्लत्कल्लोलमण्डलः

ਉੱਥੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਮਹਾ ਕੋਲਾਹਲ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਨਾਲ ਖੁੱਬੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਉਛਲਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੋਵੇ।

Verse 92

ताश्च नित्यावलत्क्वाणकङ्कणैर्युधि पाणिभिः / आकृष्य प्रामकोदण्डास्तेनिरे युद्धमुद्धतम्

ਉਹ ਨਿਤ੍ਯਾਵਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਛਣਛਣ ਕਰਦੇ ਕੰਗਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਮਕ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਗਰ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 93

यामत्रितयपर्यन्तमेवं युद्धमवर्त्तत / नित्यानां निशितैर्बाणैरक्षौहिण्यश्च संहृताः

ਤਿੰਨ ਯਾਮ ਤੱਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ; ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀਆਂ ਵੀ ਸੰਹਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 94

जघान दमनं दुष्टं कामेशी प्रथमं शरैः / दीर्घजिह्वं चमूनाथं भगमाला व्यदारत्

ਕਾਮੇਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟ ਦਮਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ; ਅਤੇ ਭਗਮਾਲਾ ਨੇ ਦੀਰਘਜਿਹਵਾ ਨਾਮਕ ਚਮੂਨਾਥ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 95

नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा हुम्बेकं हुलुमल्लकम् / कक्लसं वह्निवासा च निजघान शरैः शतैः

ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਲਿੰਨਾ ਅਤੇ ਭੇਰੁੰਡਾ ਨੇ ਹੁੰਬੇਕ ਤੇ ਹੁਲੁਮੱਲਕ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਵਹ્નਿਵਾਸਾ ਨੇ ਕਕਲਸ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਤ ਕੀਤਾ।

Verse 96

महावज्रेश्वरी बाणैरभिनत्केकिवाहनम् / पुक्लसं शिवदूती च प्राहिणोद्यमसादनम्

ਮਹਾਵਜ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੇਕਿਵਾਹਨ ਨੂੰ ਪਰਾਜਿਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਨੇ ਪੁਕਲਸ ਨੂੰ ਯਮਸਦਨ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 97

पुण्ड्रकेतुं भुजोद्दण्डं त्वरिता समदारयत् / कुलसुन्दरिका नित्या चण्डबाहुं च कुक्कुरम्

ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਨੇ ਪੁੰਡ੍ਰਕੇਤੁ ਅਤੇ ਭੁਜੋੱਦੰਡ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯਾ ਕੁਲਸੁੰਦਰਿਕਾ ਨੇ ਚੰਡਬਾਹੁ ਤੇ ਕੁੱਕੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 98

अथ निलपताका च विजया च जयोद्धते / जंबुकाक्षं जृंभणं च व्यतन्वातां रणे बलिम् / सर्वमङ्गलिका नित्या तीक्ष्णशृङ्गमखण्डयत् / ज्वालामालिनिका नित्या जघानोग्रं त्रिकर्णकम्

ਤਦ ਨੀਲਪਤਾਕਾ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਜੈ-ਘੋਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜੰਬੁਕਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਜ੍ਰੰਭਣ ਨੂੰ ਬਲੀ ਵਾਂਗ ਸੰਹਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਤਿਆ ਸਰਵਮੰਗਲਿਕਾ ਨੇ ਤੀਖ਼ਣਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਿਤਿਆ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਿਨਿਕਾ ਨੇ ਉਗ੍ਰ ਤ੍ਰਿਕਰਣਕ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।

Verse 99

चन्द्रगुप्तं च दुःशीलं चित्रं चित्रा व्यदारत् / सेनानाथेषु सर्वेषु निहतेषु दुरात्मसु

ਚਿਤ੍ਰਾ ਨੇ ਚੰਦਰਗੁਪਤ, ਦੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੁਰਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਸੈਨਾਨਾਇਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

Verse 100

विषङ्गः परमः कुद्धश्चचाल पुरतो बली / अथ यामावशेषायां यामिन्यां घटिकाद्वयम्

ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਬਲਵਾਨ ਵਿਸੰਗ ਅੱਗੇ ਵਧ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।

Verse 101

नित्याभिः सह संग्रामं विधाय स दुराशयः / अशक्यत्वं समुद्दिश्य चक्राम प्रपलायितुम्

ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਦੁਰਾਸ਼ੀ, ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਜਾਣ ਕੇ, ਭੱਜ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 102

कामेश्वरीकराकृष्टचापोत्थौर्निशितैः शरैः / भिन्नवर्मा दृढतरं विषङ्गो विह्वलाशयः / हतावशिष्टैर्योधैश्च सार्धमेव पलायितः

ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸੰਗ ਦਾ ਕਵਚ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਭੱਜ ਨਿਕਲਿਆ।

Verse 103

ताभिर्न निहतो दुष्टो यस्माद्वध्यः स दानवः / दण्डनाथाशरेणैव कालदण्डसमत्विषा

ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਾਨਵ ਵਧਯ ਸੀ; ਦੰਡਨਾਥ ਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਕਾਲ-ਦੰਡ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਧਿਆ ਗਿਆ।

Verse 104

तस्मिन्पलायिते दुष्टे विषङ्गे भण्डसोदरे / सा विभाता च रजनी प्रसन्नाश्चाभवन्दिशः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਵਿਸੰਗ—ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੇ ਉਦਰ ਵਰਗਾ—ਭੱਜ ਗਿਆ, ਤਦ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਕੇ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 105

पलायितं रणेवीरमनुसर्त्तुमनौचिती / इति ताः समरान्नित्यास्तस्मिन्काले व्यरंसिषुः

‘ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੱਜੇ ਹੋਏ ਵੀਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨਾ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ’—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਰ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈਆਂ।

Verse 106

दैत्यशस्त्रव्रणस्यन्दिशोणितप्लुतविग्रहाः / नित्याः श्रीललितां देवीं प्रणिपेतुर्जयोद्धताः

ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਘਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਥਪਥ ਦੇਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 107

इत्थं रात्रौ महद्युद्धं तत्र जातं भयङ्करम् / नित्यानां रूपजालं च शस्त्रक्षतमलोकयत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਨਿਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵ ਵੀ (ਉਸ ਨੇ) ਵੇਖੇ।

Verse 108

श्रुत्वोदन्तं महाराज्ञी कृपापाङ्गेन सैक्षत / तदालोकनमात्रेण व्रणो निर्व्रणतामगात्

ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ-ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮ ਜ਼ਖ਼ਮ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 109

नित्यानां विक्रमैश्चापि ललिता प्रीतिमासदत्

ਨਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।