Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 28
श्रीचक्रराजरथ—पर्वस्थदेवतानाम् प्रकाशनम्
Revelation of the Deities Stationed on the Śrīcakra-Rāja-Ratha’s Sections
Devanagari script
पार्श्वद्वयकृतावासमायुधद्वन्द्वमुत्तमम् / हलं च मुसलं चैव देवतारूपमास्थितम्
Transliteration
pārśvadvayakṛtāvāsamāyudhadvandvamuttamam / halaṃ ca musalaṃ caiva devatārūpamāsthitam
Translation
ਰਥ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ-ਜੋੜਾ—ਹਲ ਅਤੇ ਮੁਸਲ—ਦੇਵਤਾ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੀ।
Word by Word
पार्श्व-द्वय-कृत-आवासम्having an abode made on both sides
पार्श्व-द्वय-कृत-आवासम्:
विशेषण (to आयुधद्वन्द्वम्)
TypeAdjective
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त; √कृ) + आवास (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; बहुपद-तत्पुरुषः (having a dwelling made on both sides)
आयुध-द्वन्द्वम्the pair of weapons
आयुध-द्वन्द्वम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक) + द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; तत्पुरुषः (pair of weapons)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
विशेषण (to आयुधद्वन्द्वम्)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (agreeing with आयुधद्वन्द्वम्)
हलम्plough
हलम्:
कर्म (as item in object list)
TypeNoun
Rootहल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; here as member of dvandva/pair
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
मुसलम्club/pestle
मुसलम्:
कर्म (as item in object list)
TypeNoun
Rootमुसल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (emphatic particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
देवता-रूपम्the form of a deity
देवता-रूपम्:
कर्म (object complement)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; तत्पुरुषः (form of a deity)
आस्थितम्having assumed/taken on
आस्थितम्:
क्रिया (predicative participle)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) → आस्थित (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; used predicatively ‘having assumed’