Shloka 76
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
याजयित्वा तदात्मानो वर्त्तन्ते योगधर्मिणः / तत्रैव संप्रलीयन्ते शान्ता दीपर्चिषो यथा
Transliteration
yājayitvā tadātmāno varttante yogadharmiṇaḥ / tatraiva saṃpralīyante śāntā dīparciṣo yathā
Translation
ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਵਾਂਗ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਯੋਗਧਰਮੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੌ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word by Word
याजयित्वाhaving performed/caused sacrifice
याजयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु) [णिच् causative: याजय-]
Formणिच्-प्रयोग (causative), क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having caused to sacrifice / having performed (as officiant)’
तद्-आत्मानःthose of that nature
तद्-आत्मानः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (‘तदात्मानः’ = ‘those whose self is that/so constituted’)
वर्तन्तेthey abide/continue
वर्तन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
योगधर्मिणःpracticing yoga-discipline
योगधर्मिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयोगधर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
तत्रthere
तत्र:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
एवindeed/just
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात
संप्रलीयन्तेthey dissolve/merge
संप्रलीयन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+ली (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; ‘to dissolve/merge’
शान्ताःcalmed, tranquil
शान्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘ते’)
दीप-अर्चिषःflames of a lamp
दीप-अर्चिषः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootदीप (प्रातिपदिक) + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (अर्चिस्), प्रथमा, बहुवचन; ‘दीपस्य अर्चिषः’
यथाas/like
यथा:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)