Shloka 20
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वायुर्भुवश्चाधिपतिस्तेन वायुर्भुवस्पतिः / दिवस्य सूर्यो ऽधिपतिस्तेन सूर्यो दिवस्पतिः
Transliteration
vāyurbhuvaścādhipatistena vāyurbhuvaspatiḥ / divasya sūryo 'dhipatistena sūryo divaspatiḥ
Translation
ਭੁਵਲੋਕ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਾਯੂ ‘ਭੁਵਸਪਤੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੂਰਜ ‘ਦਿਵਸਪਤੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
vāyuḥVāyu (wind)
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
bhuvaḥof Bhuvar (atmospheric world)
bhuvaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootbhuvas (प्रातिपदिक; bhuvaḥ = gen.sg. of bhuvas)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana; genitive (‘of Bhuvar-loka’)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
adhipatiḥoverlord
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tenatherefore/by that
tena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; instrumental (‘therefore/by that’)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
bhuvaspatiḥlord of Bhuvar
bhuvaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhuvaspati (प्रातिपदिक; bhuvas + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
divasyaof heaven
divasya:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
sūryaḥSun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
adhipatiḥoverlord
adhipatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhipati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tenatherefore
tena:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā (3rd), Ekavacana; instrumental (‘therefore’)
sūryaḥSun
sūryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
divaspatiḥlord of heaven
divaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdivaspati (प्रातिपदिक; divas + pati)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana