Shloka 44
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्
Transliteration
rājño mahati bhūrloke viduṣaḥ sakalepsitām / rājñī dudohābhīṣṭāni sarvabhūtalavāsinām
Translation
ਭੂਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਮਾਨੋ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਵਾਸੀਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Word by Word
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
महतिgreat
महति:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (agreeing with लोके)
भूः-लोकेin the earthly world
भूः-लोके:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः कर्मधारयः (भूर्लोकः = पृथिवीलोकः)
विदुषःof the learned (king)
विदुषः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of the wise/learned one—king)
सकल-ईप्सिताम्all desired things
सकल-ईप्सिताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसकल (प्रातिपदिक) + ईप्सित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारयः (सकला ईप्सिता = all desired [things]); ईप्सित = इष् (धातु) + क्त (past passive participle)
राज्ञीthe queen
राज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दुदोहmilked/drew forth
दुदोह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अभीष्टानिdesired boons/things
अभीष्टानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभीष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (इष् धातोः क्त; ‘desired’)
सर्व-भूतल-वासिनाम्of all the inhabitants of the earth
सर्व-भूतल-वासिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/recipient)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूतल (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (भूतले वासिनः = dwellers on earth; तेषां सर्वेषाम्)