Shloka 31
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
इन्द्र उवाच यदि तुष्टासि कर्याणि वरं दैत्येन्द्र पीडितः / दुर्धरं जीवितं देहि त्वां गताः शरणार्थिनः
Transliteration
indra uvāca yadi tuṣṭāsi karyāṇi varaṃ daityendra pīḍitaḥ / durdharaṃ jīvitaṃ dehi tvāṃ gatāḥ śaraṇārthinaḥ
Translation
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ! ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦਰ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁਸ਼ਕਰ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇ।
Word by Word
indraḥIndra
indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg)
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formअव्यय (Avyaya), conditional particle/conjunction
tuṣṭāpleased
tuṣṭā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottuṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक; √tuṣ, क्त/PPP)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg); predicate adjective to implied 'tvam' (you, f.)
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg)
kalyāṇiO auspicious one
kalyāṇi:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkalyāṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सम्बोधन (Voc.8), एकवचन (sg)
varama boon
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc.2), एकवचन (sg)
daityendrathe lord of the Daityas
daityendra:
Hetu/Agent (कर्ता-हेतु)
TypeNoun
Rootdaitya-indra (समास-प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष: दैत्यानाम् इन्द्रः; पुंलिङ्ग (m.), तृतीया? actually here as agent in passive participle 'pīḍitaḥ' -> instrumental not expressed; used as संबोधन/निर्देश: प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg) in apposition
pīḍitaḥafflicted/oppressed
pīḍitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pīḍ, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन (sg); predicate to 'indraḥ'
durdharamhard to sustain
durdharam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdur-dhara (समास-प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/नञ्-तत्पुरुष: दुर् + धर; नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc.2), एकवचन (sg); विशेषणम्
jīvitamlife
jīvitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjīvita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc.2), एकवचन (sg)
dehigrant/give
dehi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन (sg)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.)/सर्वनाम, द्वितीया (Acc.2), एकवचन (sg)
gatāḥhaving gone/come
gatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त-प्रातिपदिक; √gam, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), बहुवचन (pl); predicate to 'śaraṇārthinaḥ'
śaraṇārthinaḥseekers of refuge
śaraṇārthinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaraṇa-arthin (समास-प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुष: शरणम् अर्थः यस्य/यस्यार्थः शरणम्; पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), बहुवचन (pl)