
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ–ਅਗਸਤ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤੋਪਾਖਿਆਨ ਦੀ ਸੰਘਰਸ਼-ਇਤਿਹਾਸ ਲਈ ਕਾਰਣ-ਰੂਪ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਭੰਡਾਸੁਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਬਿਕਾ/ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਵਰਣਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਕਾਰਣ-ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਕਸ਼-ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਾਯਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਆਨੰਦ-ਰਸਸ੍ਵਰੂਪ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ-ਤਟ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਰ-ਭਗਤੀ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਦੇਹ-ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ; ਨਾਰਦ ਸੁਚਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ-ਸੇਵਾ ਨਾਲ ‘ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ’ ਨਾਮ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਪ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਅਤੇ ਇਖ਼ਸ਼ੂ-ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ/ਦਾਨ; ਕਰਮ-ਜਨਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਾਰਣਤਾ ਅਤੇ ਵਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਚੂਕਤਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मोहिनीप्रादुर्भावमलकासुरवधो नाम दशमो ऽध्यायः समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः / अगस्त्य उवाच कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका / कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात्
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਹਯਗ੍ਰੀਵ–ਅਗਸਤ੍ਯ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਮੋਹਿਨੀ-ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਅਤੇ ਮਲਕਾਸੁਰ-ਵਧ’ ਨਾਮਕ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਉਪੋੱਧਾਤ-ਖੰਡ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਭੰਡਾਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ? ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਬਿਕਾ ਕਿਵੇਂ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੋੜਿਆ? ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
Verse 2
हयग्रीव उवाच पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम्
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, (ਸ਼ਿਵ ਨੇ) ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
Verse 3
आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः / उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਨੰਦ-ਰਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਮੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਿਤ, ਉਹ ਦਵੰਦ-ਰਹਿਤ ਗੁਣ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 4
गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी
ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹਿਮਵੰਤ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨਸਵੀਨੀ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
Verse 5
योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः
ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਹ ਹਿਮਭੂਭ੍ਰਿਤ (ਹਿਮਵੰਤ) ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ।
Verse 6
स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम् / तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके
ਉਸ ਸ਼ੈਲਰਾਜ ਨੇ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ‘ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ’ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ (ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ) ਨੇੜੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 7
एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः / ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन्
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਤਾਰਕ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਦਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਪਏ।
Verse 8
सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः / न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे / तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾ ਪਾਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਮਨ-ਬਾਣੀ-ਦੇਹ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕੀਤਾ।
Verse 9
ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः / वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम्
ਤਦੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਰਦਾਤਾ ਨੇ ਵਰ ਦੇ ਕੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ) ਰਾਜ਼ੀ ਕੀਤਾ।
Verse 10
ब्रह्मोवाच / यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् / चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਕਠਿਨਾਈ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਮੇਤ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਾਂਗਾ।
Verse 11
एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत / तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक्
ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ; ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 12
तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम् / विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः
ਤੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਰੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਅਜੇਯਤਾ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।
Verse 13
असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा / साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम्
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਣ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਵਜਨਾਂ ਵਿਚ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
Verse 14
एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् / मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ
ਹੇ ਮਨਮਥ! ਵਰ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਹ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ ਪਾ ਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
Verse 15
अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः
ਤੇਰਾ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਯ ਅਮੋਘ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 16
सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा / ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः
ਤੇਰੇ ਨਰਮ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਸਦਾ ਅਮੋਘ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ‘ਤਾਰਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਦਾਨਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
Verse 17
बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः / शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते
ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ, ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
Verse 18
त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि / स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित्
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਮਹਾਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
Verse 19
आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः / हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः
ਆਤਮ-ਏਕਤਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸ਼ਿਵ, ਗੌਰੀ ਸਮੇਤ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਮੂਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵਸਦੇ ਹਨ।
Verse 20
तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः / ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल
ਉਸ ਨੂੰ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਨਮੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 21
एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः / जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ, ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ, ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
Verse 22
किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम् / ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः
ਕੁਝ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ ਬੈਠੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਜਿਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਸਨ।
Verse 23
एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम् / आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम्
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਥੇ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਗਿਰਿਜਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ।
Verse 24
समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः / शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः
ਗਿਰਿਜਾ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ; ਉੱਥੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸਨੂੰ ਅਤਿਬਲ ਸਮਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
Verse 25
अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः / सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम्
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਖੜਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
Verse 26
विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम् / गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः
ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਭੁੱਲ ਗਿਆ; ਮਨਮਥ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਗੌਰੀ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 27
धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन् / ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम्
ਫਿਰ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ‘ਇਹ ਕੀ ਹੈ?’ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਕੁਸੁਮਾਯੁਧ ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
Verse 28
तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਕਰਧਵਜ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 29
शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका / अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम्
ਸ਼ਿਵ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਵਗਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ੈਲਕਨਿਆ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੁਖੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।
Verse 30
अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः / तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः
ਫਿਰ ਉਸ ਭਸਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚਿਤ੍ਰਕਰਮਾ ਨੇ ਉਸੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਬਣਾਇਆ।
Verse 31
तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् / तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः / महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਮੰਮਥ; ਮਹਾਬਲੀ, ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲਾ।
Verse 32
तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः / स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः
ਚਿਤ੍ਰਕਰਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ—“ਵਤਸ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰ; ਉਹ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਸਿਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।”
Verse 33
इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः / ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन्
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅਪਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 34
ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः / वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः
ਤਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਏ। ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।
Verse 35
प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति / तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम
ਪ੍ਰਤਿਦ੍ਵੰਦੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਬਲ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਕਰੇ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣ।
Verse 36
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः / षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः
‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 37
एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति / यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते
ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਾਤਾ ਨੇ ‘ਭੰਡਿ! ਭੰਡਿ!’ ਕਿਹਾ; ਧਾਤਾ ਦੇ ਕਹੇ ਉਸੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਭੰਡ’ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
Verse 38
इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः / दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਸਭ ਮੁਨੀਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Agastya asks how Bhaṇḍāsura originated and how Tripurāmbikā defeated him; the chapter begins the etiological chain that links earlier Śaiva episodes (Dakṣa-yajña disruption), tapas/boon mechanics, and divine manifestations (Mohinī) to the later Bhaṇḍa narrative.
Mohinī appears as a “world-enchanting” form (jagan-mohana-rūpa) and the floral weapon-set signals Śākta symbolic warfare: conquest through attraction, mind, and subtle force—an anticipatory code for Lalitā’s theology rather than a purely martial inventory.
From the sampled material it functions primarily as origin-causality (nidāna) rather than a full vaṃśa catalog: it names key agents and settings (Himavat, Nārada, Rudrāṇī designation) that contextualize later genealogical or mythic developments.