Shloka 78
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
रुदतो द्रवतश्चैव एवं युक्तान्सहस्रशः / अयातयामान् सृजतं रुद्रमेतान्सुरोत्तमान्
Transliteration
rudato dravataścaiva evaṃ yuktānsahasraśaḥ / ayātayāmān sṛjataṃ rudrametānsurottamān
Translation
ਰੋਂਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ—ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਅਯਾਤਯਾਮ (ਅਖੰਡ) ਸੁਰੋਤਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
Word by Word
रुदतः(those) crying
रुदतः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootरुदत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle)
द्रवतःrunning
द्रवतः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)
युक्तान्joined/associated
युक्तान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्त (past passive participle)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formपरिमाण/वितरणार्थक अव्यय (distributive adverb)
अयातयामान्not to be restrained/unchecked
अयातयामान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-यातयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-पूर्वक विशेषण (negated adjective)
सृजतम्create (you two)
सृजतम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), द्विवचन; परस्मैपद
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एतान्these
एतान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative)
सुरोत्तमान्best of the gods
सुरोत्तमान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् उत्तमाः)