Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 51
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
यजूंषि त्रैष्टुभं छन्दः स्तोमं पञ्चदशं तथा / बृहत्साम तथोक्तं च दक्षिणात्सो ऽसृजन्मुखात्
Transliteration
yajūṃṣi traiṣṭubhaṃ chandaḥ stomaṃ pañcadaśaṃ tathā / bṛhatsāma tathoktaṃ ca dakṣiṇātso 'sṛjanmukhāt
Translation
ਦੱਖਣੀ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਯਜੁਸ਼, ਤ੍ਰੈਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ, ਪੰਦਰਵਾਂ ਸਤੋਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਤਸਾਮ ਵੀ ਰਚੇ।
Word by Word
यजूंषिYajus formulas
यजूंषि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (form identical)
त्रैष्टुभम्the Triṣṭubh (metre)
त्रैष्टुभम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रैष्टुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
छन्दःmetre
छन्दः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (छन्दः as acc. sg. of -as stem)
स्तोमम्stoma (chant)
स्तोमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पञ्चदशम्fifteenfold / the fifteenth
पञ्चदशम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
तथाthus/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
बृहत्-सामBṛhat-sāman (a Sāman chant)
बृहत्-साम:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबृहत् + सामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उक्तम्(that which is) said/declared
उक्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘said/declared’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दक्षिणात्from the right (side)
दक्षिणात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
असृजत्created/emitted
असृजत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुखात्from the mouth
मुखात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन