Shloka 19
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
रजोमात्रात्मिका या तु मनसा सो ऽसृजत्प्रभुः / मनसा तु सुतास्तस्य प्रजनाज्जज्ञिरे प्रजाः
Transliteration
rajomātrātmikā yā tu manasā so 'sṛjatprabhuḥ / manasā tu sutāstasya prajanājjajñire prajāḥ
Translation
ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ-ਮਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਰਚਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਜਨਮੀਆਂ।
Word by Word
rajo-mātrā-ātmikāconsisting only of rajas
rajo-mātrā-ātmikā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrajas (प्रातिपदिक) + mātrā (प्रातिपदिक) + ātmika (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā (1/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); viśeṣaṇa (विशेषण)
yāwho/which
yā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; sarvanāma (pronoun)
tubut/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (particle), contrast/emphasis
manasāby mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā (3/तृतीया), Ekavacana; karaṇa (instrumental)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana; sarvanāma
asṛjatcreated
asṛjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
FormLaṅ-lakāra (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to saḥ)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Ekavacana
manasāby mind
manasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā (3), Ekavacana; karaṇa
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta
sutāḥsons
sutāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana (बहुवचन)
tasyaof him
tasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6/षष्ठी), Ekavacana; genitive (possessor)
prajanātfrom procreation/offspringing
prajanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprajanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Pañcamī (5/पञ्चमी), Ekavacana; apādāna (source)
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; ātmanepada
prajāḥcreatures/subjects
prajāḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to sutāḥ)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (1), Bahuvacana