Shloka 113
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
धनूंषि दश विस्तीर्णः श्रीमान् राजपथः कृतः / नृवाजिरथनागानामसंबाधस्तु संचरः
Transliteration
dhanūṃṣi daśa vistīrṇaḥ śrīmān rājapathaḥ kṛtaḥ / nṛvājirathanāgānāmasaṃbādhastu saṃcaraḥ
Translation
ਦਸ ਧਨੁ ਚੌੜਾ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਰਾਜਪਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਵੇ।
Word by Word
dhanūṃṣidhanus (units)
dhanūṃṣi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanuṣ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; परिमाणवाचक ‘bows (as measure)’
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; संख्यावाचक—‘ten’ (qualifying dhanūṃṣi)
vistīrṇaḥwide
vistīrṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√stṛ + kta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘wide’
śrīmānsplendid/auspicious
śrīmān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त—‘possessed of splendor/auspicious’
rāja-pathaḥroyal road/highway
rāja-pathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan + patha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष—‘king’s road/highway’
kṛtaḥis made
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeAdjective
Root√kṛ + kta (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘made/constructed’
nṛ-vāji-ratha-nāgānāmof men, horses, chariots, and elephants
nṛ-vāji-ratha-nāgānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnṛ + vājin + ratha + nāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative) ‘of men, horses, chariots, and elephants’
asaṃbādhaḥunobstructed
asaṃbādhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-saṃbādha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नञ्-समास (negation) ‘unobstructed/not crowded’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय—विशेषार्थक (particle)
saṃcaraḥpassage/movement
saṃcaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃcara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘movement/passage’