Shloka 190
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
त्वां निहत्याशु बाणेन मच्छासनपराङ्मुखीम् / आत्मानं प्रथयित्वेह प्रजा धारयिता स्वयम्
Transliteration
tvāṃ nihatyāśu bāṇena macchāsanaparāṅmukhīm / ātmānaṃ prathayitveha prajā dhārayitā svayam
Translation
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਨ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।
Word by Word
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
निहत्यhaving slain
निहत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वकाल (prior action)
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
बाणेनwith an arrow
बाणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
मत्-शासन-पराङ्मुखीम्(you) who have turned away from my command
मत्-शासन-पराङ्मुखीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + शासन (प्रातिपदिक) + पराङ्मुखी (प्रातिपदिक)
Formसमासः (determinative chain): मतः शासनम् (my command) + तस्मात् पराङ्मुखी (turned away); स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; त्वाम् इत्यस्य विशेषणम्
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रथयित्वा इत्यस्य कर्म
प्रथयित्वाhaving proclaimed/made known
प्रथयित्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) from causative/denominative sense ‘to make known/spread’; अव्ययभाव, पूर्वकाल
इहhere
इह:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
प्रजाःthe subjects/creatures
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), बहुवचन; धारयिता इत्यस्य कर्म
धारयिताthe sustainer
धारयिता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधृ (धातु) → धारयितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्तरि तृन्/तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; भविष्यत्सूचक/कर्तृवाचक
स्वयम्himself/oneself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः एव (emphatic ‘oneself’)