Shloka 20
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
सदिति ब्रह्मणः शब्दस्तद्वन्तो ये भवन्त्युत / साजात्याद्ब्रह्मणस्त्वेते तेन सन्तः प्रचक्षते
Transliteration
saditi brahmaṇaḥ śabdastadvanto ye bhavantyuta / sājātyādbrahmaṇastvete tena santaḥ pracakṣate
Translation
‘ਸਤ’ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘ਸਤ’ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਮਾਨ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ ‘ਸੰਤ’ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word by Word
सत्"sat" (being/good)
सत्:
विशेष्य (quoted term)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular (as quoted word)
इतिthus; called
इति:
उद्धरणचिह्न (quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
शब्दःthe word/term
शब्दः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
तद्वन्तःthose possessing that (quality)
तद्वन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootतद् + वत् (प्रातिपदिक-समास)
Formतत्पुरुष (तद्-वत् = possessing that); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
येwho
ये:
कर्ता (relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; relative pronoun
भवन्तिare; become
भवन्ति:
क्रिया (verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
उतalso
उत:
निपात
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle: and/also)
साजात्यात्from (their) sameness of kind; from common nature
साजात्यात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootसाजात्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
तुindeed; but
तु:
निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
एतेthese
एते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
तेनtherefore; by that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; Instrumental singular
सन्तःthe good; the virtuous
सन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; Nominative plural
प्रचक्षतेare called; are spoken of
प्रचक्षते:
क्रिया (verb)
TypeVerb
Rootप्र-√चक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन