Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 50
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
नष्टचन्द्रा त्वमावस्या या मध्याङ्नात्प्रवर्त्तते / दिवसार्द्धेन रात्र्या च सूर्यं प्राप्य तु चन्द्रमाः
Transliteration
naṣṭacandrā tvamāvasyā yā madhyāṅnātpravarttate / divasārddhena rātryā ca sūryaṃ prāpya tu candramāḥ
Translation
ਜਿਸ ਅਮਾਵਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਾਹਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਦਿਨ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਚਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
Word by Word
naṣṭa-candrā(the) moonless
naṣṭa-candrā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (√naś, क्त-कृदन्त) + candra (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi compound, Feminine, Nominative, Singular; ‘she whose moon is lost’
tuindeed/but
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात) indicating contrast/emphasis
amāvasyānew-moon day/night
amāvasyā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootamāvasyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
yāwhich
yā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun, Feminine, Nominative, Singular
madhyāhnātfrom midday
madhyāhnāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmadhyāhna (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular
pravartatebegins/sets in
pravartate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vṛt (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person, Singular
divasa-ardhenaby half a day
divasa-ardhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdivasa (प्रातिपदिक) + ardha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa, Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
rātryāby night
rātryā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrātri (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental, Singular
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
sūryamthe sun
sūryam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
prāpyahaving reached
prāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्) from pra-√āp ‘to reach’
tuthen/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
candramāḥthe moon
candramāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandramas (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular