Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 50
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
महाग्रहो द्विजश्रेष्ठो मन्दगामी शनैश्वरः / देवासुरगुरू द्वौ तु भानुमन्तौ महा ग्रहौ
Transliteration
mahāgraho dvijaśreṣṭho mandagāmī śanaiśvaraḥ / devāsuragurū dvau tu bhānumantau mahā grahau
Translation
ਮਹਾਗ੍ਰਹ, ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੰਦ ਗਤੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਨੈਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਗੁਰੂ—ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਗ੍ਰਹ ਹਨ।
Word by Word
mahāgrahaḥthe great planet
mahāgrahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + graha (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
dvijaśreṣṭhaḥbest of the twice-born
dvijaśreṣṭhaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘best of the twice-born’), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
mandagāmīslow-moving
mandagāmī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmanda (प्रातिपदिक) + gāmin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (उपपद: ‘slow-going’), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
śanaiśvaraḥŚanaiśvara (Saturn)
śanaiśvaraḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootśanaiḥ (अव्यय) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अव्ययीभाव-पूर्वपदवत्: ‘lord of slow (motion)’), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
deva-asura-gurūthe two gurus of gods and asuras
deva-asura-gurū:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + asura (प्रातिपदिक) + guru (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘guru of gods and asuras’), पुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन (Dual)
dvautwo
dvau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; numeral adjective
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक अव्यय (particle)
bhānumantauradiant
bhānumantau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhānumant (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन
mahāgreat
mahā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन (agreeing with grahau)
grahautwo planets
grahau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन