Shloka 37
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
मध्यगश्चामरावत्यां यदा भवति भास्करः / वैवस्वते संयमते उदयस्तत्र दृश्यते
Transliteration
madhyagaścāmarāvatyāṃ yadā bhavati bhāskaraḥ / vaivasvate saṃyamate udayastatra dṛśyate
Translation
ਜਦੋਂ ਭਾਸਕਰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸੰਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਉਦਯ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
Word by Word
मध्य-गःbeing in the middle
मध्य-गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त, √गम् धातु)
Formतत्पुरुष-समास; ‘मध्ये गः’ इति; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन—विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
अमरावत्याम्in Amarāvatī
अमरावत्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमरावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular)
यदाwhen
यदा:
Kāla-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb) ‘when’
भवतिbecomes/is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
भास्करःthe Sun
भास्करः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
वैवस्वतेin Vaivasvata (Yama’s region)
वैवस्वते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular) (place/realm of Vaivasvata/Yama)
संयमतेin Saṃyamana
संयमते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंयमत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular) (Saṃyamana/realm of restraint)
उदयःrising
उदयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
तत्रthere
तत्र:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb) ‘there’
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोग (passive) ‘is seen’