Shloka 123
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
वर्द्धन्ते च ह्रसंते च ह्ययने दक्षिणोत्तरे / अहस्तु ग्रसते रात्रिं रात्रिश्च ग्रसते त्वहः
Transliteration
varddhante ca hrasaṃte ca hyayane dakṣiṇottare / ahastu grasate rātriṃ rātriśca grasate tvahaḥ
Translation
ਦੱਖਣ ਤੇ ਉੱਤਰ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘਟਦੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਿਗਲਦੀ ਹੈ।
Word by Word
वर्द्धन्तेincrease
वर्द्धन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
ह्रसन्तेdecrease
ह्रसन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootह्रस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
अयनेin the solstice-course (ayana)
अयने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
दक्षिण-उत्तरेsouthern and northern
दक्षिण-उत्तरे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्वन्द्व-समासः (दक्षिणं च उत्तरं च)
अहःday
अहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
ग्रसतेswallows/overcomes
ग्रसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
रात्रिम्night
रात्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
ग्रसतेswallows/overcomes
ग्रसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
अहःday
अहः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)