Shloka 115
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
योजनानां सहस्राणि ऊर्द्ध्वमुत्तिष्ठते शतम् / प्रयाति भगवानाशु ब्राह्मणैरभिरक्षितः / वालखिल्यैश्च मुनिभिर्धृतार्चिः समरीचिभिः
Transliteration
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrddhvamuttiṣṭhate śatam / prayāti bhagavānāśu brāhmaṇairabhirakṣitaḥ / vālakhilyaiśca munibhirdhṛtārciḥ samarīcibhiḥ
Translation
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਤੇ ਸਮਰੀਚਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਧ੍ਰਿਤਾਰਚਿ ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਸੌ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਯਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
yojanānāmof yojanas (distance units)
yojanānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), षष्ठीविभक्ति (6th/genitive), बहुवचन (plural)
sahasrāṇithousands
sahasrāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन (plural)
ūrddhvamupwards
ūrddhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
uttiṣṭhaterises/stands up
uttiṣṭhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootut-√sthā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपद (ātmanepada)
śatama hundred
śatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (singular)
prayātigoes forth/proceeds
prayāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yā (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद (parasmaipada)
bhagavānthe Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st/nominative), एकवचन (singular)
āśuquickly
āśu:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
brāhmaṇaiḥby Brahmins
brāhmaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
abhirakṣitaḥprotected/guarded
abhirakṣitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-√rakṣ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
vālakhilyaiḥby the Vālakhilya sages
vālakhilyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvālakhilya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), समुच्चयबोधक (conjunction)
munibhiḥby sages
munibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)
dhṛtārciḥhaving held/borne radiance
dhṛtārciḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootdhṛta (√dhṛ + kta, कृत्) + arciṣ (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (possessive): 'धृता अर्चिः यस्य सः'; पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (1st), एकवचन (singular)
samarīcibhiḥwith uniform rays
samarīcibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsa-marīci (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास: 'समाः मरीचयः येषां ते' (with equal rays); पुंलिङ्ग (masculine), तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), बहुवचन (plural)