Shloka 40
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
तिर्यग्वातादिभिर्वर्षैः सर्वां ल्लोकान्बिभर्ति यः / सप्तस्कन्धा भृताः शाखाः सर्वतोयाजराजरान्
Transliteration
tiryagvātādibhirvarṣaiḥ sarvāṃ llokānbibharti yaḥ / saptaskandhā bhṛtāḥ śākhāḥ sarvatoyājarājarān
Translation
ਜੋ ਤਿਰਛੀ ਹਵਾ ਆਦਿ ਵਰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਤੇ ਪਾਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਸੱਤ ਸਕੰਧ ਅਤੇ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਜਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਹੈ।
Word by Word
tiryak-vāta-ādibhiḥby cross-winds and the like
tiryak-vāta-ādibhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottiryak (अव्यय/प्रातिपदिक) + vāta (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine; vāta), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural); तत्पुरुषः—‘तिर्यग्वातादयः’ (cross-winds etc.)
varṣaiḥby rains / showers
varṣaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (instrumental, 3rd), बहुवचन (plural)
sarvānall
sarvān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), बहुवचन (plural)
lokānworlds
lokān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), बहुवचन (plural)
bibhartisupports / bears
bibharti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhṛ (भृ धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), एकवचन (singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun ‘who’)
sapta-skandhāḥseven trunks/sections
sapta-skandhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsapta (संख्या-प्रातिपदिक) + skandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural); द्विगुसमासः—‘सप्त स्कन्धाः’
bhṛtāḥborne / supported
bhṛtāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhṛ (भृ धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural)
śākhāḥbranches
śākhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśākhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative, 1st), बहुवचन (plural)
sarvato-yājarājarān(text uncertain) all-around ...
sarvato-yājarājarān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarvatas (अव्यय) + yājarāja (प्रातिपदिक) + jarājarā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (accusative, 2nd), बहुवचन (plural); तत्पुरुषः (बहुपद-समासः); पाठ/अर्थ अनिश्चितः—दुर्लभसमासः