Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 190
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तस्मात्परिमिता भेदाः स्मृताः कार्य्यात्मकास्तु ते / कारणात्मकास्तथैक स्युर्भेदा ये महदादयः
Transliteration
tasmātparimitā bhedāḥ smṛtāḥ kāryyātmakāstu te / kāraṇātmakāstathaika syurbhedā ye mahadādayaḥ
Translation
ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਜ-ਸਰੂਪ ਭੇਦ ਸੀਮਿਤ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਮਹਤ ਆਦਿ ਜੋ ਭੇਦ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਹੀ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word by Word
तस्मात्from that (therefore)
तस्मात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootतस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
परिमिताःlimited, measured
परिमिताः:
विशेषण (Adjectival to subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरिमित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying)
भेदाःdifferences, divisions
भेदाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
क्रियापद (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थ (passive sense)
कार्यात्मकाःhaving the nature of effects
कार्यात्मकाः:
विशेषण (Adjectival to भेदाः)
TypeAdjective
Rootकार्य + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कार्यस्य आत्मकाः = having the nature of effects), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध-बोधक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
तेthey
ते:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कारणात्मकाःhaving the nature of causes
कारणात्मकाः:
विशेषण (Adjectival to भेदाः)
TypeAdjective
Rootकारण + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कारणस्य आत्मकाः = having the nature of causes), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तथाlikewise, thus
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), तुल्य/एवमेव-अर्थ (thus, likewise)
एकेsome/one set (the single ones)
एके:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-शब्द (numeral used substantively)
स्युःwould be/are (should be)
स्युः:
क्रिया (Verb/predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
भेदाःdifferences
भेदाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
येwhich
ये:
सम्बन्ध (Relative connector)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
महत्-आदयः(those) beginning with Mahat, etc.
महत्-आदयः:
सम्बन्ध (Apposition to ये/भेदाः)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महत् आदयः = beginning with Mahat), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन