Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 140
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
शाकद्वीपे द्रुमः शाकस्तस्य नाम्ना स उच्यते / न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे तत्रत्यैः स नमस्कृतः
Transliteration
śākadvīpe drumaḥ śākastasya nāmnā sa ucyate / nyagrodhaḥ puṣkaradvīpe tatratyaiḥ sa namaskṛtaḥ
Translation
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਾਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ‘ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ’ (ਵਟ) ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Word by Word
शाकद्वीपेin Śākadvīpa
शाकद्वीपे:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootशाक-द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शाकस्य द्वीपः)
द्रुमःthe tree
द्रुमः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्रुम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
शाकः(is called) Śāka
शाकः:
समानााधिकरण/विशेष्य (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootशाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तस्यof it/of that
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम
नाम्नाby name
नाम्ना:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
सःit/he
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
न्यग्रोधःthe banyan (nyagrodha)
न्यग्रोधः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootन्यग्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पुष्करद्वीपेin Puṣkaradvīpa
पुष्करद्वीपे:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootपुष्कर-द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पुष्करस्य द्वीपः)
तत्रत्यैःby the inhabitants there
तत्रत्यैः:
कर्ता (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootतत्रत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘तत्र’ इत्यस्मात् तद्धित (तत्रत्य = there-dwelling)
सःhim/it
सः:
कर्म (कर्म/Object in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
नमस्कृतःrevered, saluted
नमस्कृतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate: ‘is revered’)
TypeVerb
Rootनमस्-कृ (धातु)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/कृत-प्रत्ययः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः