Shloka 66
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
यस्मादवमता दक्ष मत्कृते ऽनागसा सती / प्रशस्ताश्चेतराः सर्वाः स्वसुता भर्तृभिः सह
Transliteration
yasmādavamatā dakṣa matkṛte 'nāgasā satī / praśastāścetarāḥ sarvāḥ svasutā bhartṛbhiḥ saha
Translation
ਹੇ ਦਕਸ਼! ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਤੀ ਦਾ ਤੂੰ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀਆਂ ਸਭ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ।
Word by Word
यस्मात्because of which / from which
यस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्गे (प्रायः), पञ्चमी विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे (ablative of cause/source)
अवमताhaving been insulted / dishonoured
अवमता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवमन् (धातु) → अवमत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘सती’ इत्यस्य विशेषणम्
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
मत्-कृतेfor my sake
मत्-कृते:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + कृत (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषसमास; ‘कृते’ इति हेत्वर्थे सप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभाववत् प्रयोगः (for my sake)
अनागसाthough blameless / without fault
अनागसा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्-आगस् (प्रातिपदिक)
Formनञ्-समासपूर्वक-विशेषण; स्त्रीलिङ्गे, तृतीया विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘सती’ इत्यनेन सह
सतीSatī
सती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नाम (Sati)
प्रशस्ताःpraised / approved
प्रशस्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रशस्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; ‘सर्वाः (स्वसुता)’ इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
इतराःothers
इतराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; ‘सर्वाः’ इत्यस्य विशेषणम्
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; ‘स्वसुता’ इत्यस्य विशेषणम्
स्व-सुताः(your) own daughters
स्व-सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; ‘दक्ष’ इत्यस्य कन्याः (daughters)
भर्तृभिःwith (their) husbands
भर्तृभिः:
Sahakaraka (सह/सहकारक)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; सह-योगे (instrumental of accompaniment)
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (postposition/adverb of accompaniment)