Shloka 14
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
अहोरात्राणि मासाश्च ऋतवश्चायनानि च / संवत्सराश्च स्थानानि कामाख्या ह्यभिमानिनाम्
Transliteration
ahorātrāṇi māsāśca ṛtavaścāyanāni ca / saṃvatsarāśca sthānāni kāmākhyā hyabhimāninām
Translation
ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਮਹੀਨੇ, ਰਿਤੂ, ਅਯਨ ਅਤੇ ਸੰਵਤਸਰ—ਇਹ ਸਭ ‘ਅਭਿਮਾਨੀ’ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਕਾਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Word by Word
अहोरात्राणिday-and-nights
अहोरात्राणि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (अहः च रात्रिः च)
मासाःmonths
मासाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अयनानिsolstices/half-year courses (ayanas)
अयनानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
संवत्सराःyears
संवत्सराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
स्थानानिplaces/positions
स्थानानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
काम-आख्याःcalled ‘kāma’ (desire)
काम-आख्याः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + आख्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कामानाम् आख्याः = named ‘kāma’/desire)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (for/indeed)
अभिमानिनाम्of the presiding/identifying ones
अभिमानिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन