Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 134
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
वायुः प्रजापतिर्भूतो लोकात्मा प्रपितामहः / अहोरात्रकरस्तस्मात्स वायुरनुवत्सरः
Transliteration
vāyuḥ prajāpatirbhūto lokātmā prapitāmahaḥ / ahorātrakarastasmātsa vāyuranuvatsaraḥ
Translation
ਵਾਯੂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਲੋਕਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਹੈ; ਉਹੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਾਯੂ ‘ਅਨੁਵਤਸਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
vāyuḥVāyu (wind)
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prajāpatiḥlord of creatures (Prajāpati)
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā + pati (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
bhūtaḥbecome/being
bhūtaḥ:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
loka-ātmāsoul of the world
loka-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka + ātman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prapitāmahaḥgreat-grandfather/primeval ancestor
prapitāmahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprapitāmaha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
aho-rātra-karaḥmaker of day and night
aho-rātra-karaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootahas + rātra + kara (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (ahas+rātra) + तत्पुरुष (kara); पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-रूपेण अव्ययप्रयोग (ablatival adverb)
saḥhe/that (one)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun); पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vāyuḥVāyu
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
anuvatsaraḥthe year (cycle)
anuvatsaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanuvatsara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)