Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 7
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत
Transliteration
rudrastvaṃ deva nāmāsi sa ityukto 'rudatpunaḥ / kiṃ rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata
Translation
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਦੇਵ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਰੋ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਕੁਮਾਰ, ਕਿਉਂ ਰੋਂਦਾ ਹੈਂ?”
Word by Word
रुद्रःRudra
रुद्रः:
प्रत्यय-निर्देश (Predicate nominative/प्रत्यय)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवO god
देव:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
नाम(as) name
नाम:
प्रत्यय-सम्बन्ध (Complement)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘name’ as predicate complement
असिyou are
असि:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been told/called
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण (Predicate participle)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अरुदत्cried
अरुदत्:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
किम्why/what
किम्:
हेतु/प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative used adverbially
रोदिषिyou cry
रोदिषि:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुमारO boy
कुमार:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रत्यभाषतaddressed/replied to
प्रत्यभाषत:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-भाष् (धातु)
Formलङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद