Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्
Transliteration
tretāyuge caturviṃśe rāvaṇastapasaḥ kṣayāt / rāmaṃ dāśarathiṃ prāpya sagaṇaḥ kṣayamīyivān
Translation
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਚੌਵੀਹਵੇਂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਰਾਵਣ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
Word by Word
त्रेतायुगेin the Tretā age
त्रेतायुगे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootत्रेता-युग (प्रातिपदिक; त्रेता + युग)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; 'त्रेतायाः युगे' इति षष्ठी-तत्पुरुषः (Genitive Tatpurusha)
चतुर्विंशेin the twenty-fourth (period)
चतुर्विंशे:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootचतुर्विंश (प्रातिपदिक; चतुर् + विंशति)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)
रावणःRāvaṇa
रावणः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तपसःof austerity
तपसः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
क्षयात्due to the destruction
क्षयात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ पञ्चमी (ablative of cause)
रामम्Rāma
रामम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दाशरथिम्the son of Daśaratha
दाशरथिम्:
कर्म (Karma/Object; apposition)
TypeNoun
Rootदाशरथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; रामस्य विशेषण-रूपेण (appositional epithet)
प्राप्यhaving reached/encountered
प्राप्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Converb)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकाले (having obtained/after reaching)
सगणःalong with his retinue
सगणः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of रावणः)
TypeAdjective
Rootस-गण (प्रातिपदिक; सह + गण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'गणेन सह' इत्यर्थे सह-तत्पुरुषः
क्षयम्destruction
क्षयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ईयिवान्went to / met with
ईयिवान्:
कर्ता (Kartā; with रावणः)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formपरस्मैपदी धातु 'इ' (to go) का लिट् (Perfect/लिट्) कृदन्त-रूप (क्वसु/वसुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः 'जगाम/प्राप्तवान्'