Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 152
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो धृतिमना दृढम् / गच्छ संभावयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभे
Transliteration
tenāhaṃ vyākulaḥ putri kṛto dhṛtimanā dṛḍham / gaccha saṃbhāvayasvainaṃ śramāpanayanaiḥ śubhe
Translation
ਹੇ ਧੀਏ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਤੂੰ ਜਾ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।
Word by Word
तेनby that / by him
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; demonstrative pronoun in Instrumental singular
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा एकवचन; 1st person pronoun nominative singular
व्याकुलःdistressed, agitated
व्याकुलः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootव्याकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; adjective agreeing with अहम्
पुत्रिO daughter
पुत्रि:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; vocative singular
कृतःmade, rendered
कृतः:
कर्मणि-भाव (Result state/कर्मणि)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; past passive participle used predicatively with अहम्
धृतिमनाsteadfast-minded, resolute
धृतिमना:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootधृति + मनस् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धृतिः यस्य मनः), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; adjective agreeing with अहम्
दृढम्firmly
दृढम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); adverbial accusative/indeclinable usage meaning ‘firmly’
गच्छgo
गच्छ:
आज्ञा (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष एकवचन, परस्मैपद; imperative 2nd sg
संभावयस्वhonour, console
संभावयस्व:
आज्ञा (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootसम् + भावय् (भावयति; धातु-प्रयोग)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष एकवचन, आत्मनेपद; imperative 2nd sg (honour/comfort)
एनम्him
एनम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; pronoun accusative singular
श्रमापनयनैःby fatigue-removing (services)
श्रमापनयनैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रम + अपनयन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रमस्य अपनयनम्), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; instrumental plural ‘by means of removing fatigue’
शुभेO auspicious one
शुभे:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; vocative used as address