Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 31
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
सूत उवाच दिवोदासस्तु राजर्षिर्नगरीं प्राप्य पार्थिवः / वसते स महातेजाः स्फीतायां वै नराधिपः
Transliteration
sūta uvāca divodāsastu rājarṣirnagarīṃ prāpya pārthivaḥ / vasate sa mahātejāḥ sphītāyāṃ vai narādhipaḥ
Translation
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦਿਵੋਦਾਸ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਨਰਾਧਿਪ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
Word by Word
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
divodāsaḥDivodāsa
divodāsaḥ:
Karta (कर्ता) — subject of vasate
TypeNoun
Rootdivodāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (but/indeed)
rāja-ṛṣiḥroyal sage
rāja-ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (राजा चासौ ऋषिः)
nagarīmthe city
nagarīm:
Karma (कर्म) — object of prāpya
TypeNoun
Rootnagarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
prāpyahaving reached
prāpya:
Kriya (क्रिया) — prior action
TypeIndeclinable
Rootpra-āp (धातु) → prāpya (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having reached’
pārthivaḥthe king
pārthivaḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootpārthiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘king’ (earthly ruler)
vasatedwells
vasate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formलट् (Present/लट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता) — resumes subject
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
mahā-tejāḥof great splendor
mahā-tejāḥ:
Karta (कर्ता) — epithet
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहि (महत्तेजः यस्य) विशेषण of saḥ/divodāsaḥ
sphītāyāmin the prosperous (city)
sphītāyām:
Adhikarana (अधिकरण) — location
TypeAdjective
Rootsphīta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण of (implicit) nagaryām/puryām
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
nara-adhipaḥlord of men (king)
nara-adhipaḥ:
Karta (कर्ता) — apposition to divodāsaḥ
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)