Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
तमुग्रतपसं दृष्ट्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः / समर्थः पुत्रजनने स्वयमेवास्य शाश्वतः
Transliteration
tamugratapasaṃ dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ purandaraḥ / samarthaḥ putrajanane svayamevāsya śāśvataḥ
Translation
ਉਸ ਦੀ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਾਖ਼ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਯੋਗ, ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ।
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
उग्रतपसम्(him) of fierce austerity
उग्रतपसम्:
कर्म (Object; in apposition to तम्)
TypeNoun
Rootउग्र + तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (उग्रं तपः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Gerund; prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव
सहस्राक्षःthe thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (सहस्रम् अक्षीणि यस्य = Indra)
पुरन्दरःPurandara (Indra)
पुरन्दरः:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootपुरन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (epithet of Indra)
समर्थःcapable
समर्थः:
विशेषण (Adjectival to पुरन्दरः)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुत्रजननेin begetting a son
पुत्रजनने:
अधिकरण (Locative; sphere/occasion)
TypeNoun
Rootपुत्र + जनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष (पुत्रस्य जननम्)
स्वयम्himself
स्वयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb)
एवindeed/alone
एव:
सम्बन्ध/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
शाश्वतःeternal/perpetual
शाश्वतः:
विशेषण (Adjectival to पुरन्दरः)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन