Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 44
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
अष्टौ तु समवायस्तु वीरा संमूर्छना तथा / कस्यनासुतराचैव स्वरशाखा प्रकीर्त्तिता
Transliteration
aṣṭau tu samavāyastu vīrā saṃmūrchanā tathā / kasyanāsutarācaiva svaraśākhā prakīrttitā
Translation
ਸਮਵਾਯ ਅੱਠ ਹਨ; ਨਾਲ ਹੀ ‘ਵੀਰਾ’ ਅਤੇ ‘ਸੰਮੂਰਛਨਾ’ ਵੀ। ਅਤੇ ‘ਕਸ੍ਯਨਾਸੁਤਰਾ’ ਤੇ ‘ਸ੍ਵਰ-ਸ਼ਾਖਾ’ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Word by Word
aṣṭaueight
aṣṭau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭa (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्यावाचक ‘eight’
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात ‘indeed/but’
samavāyaḥcombination/connection
samavāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsamavāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
vīrāḥheroes/strong ones (technical term possible)
vīrāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
saṃmūrchanāmūrchanā/gradation (technical)
saṃmūrchanā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃmūrchanā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tathālikewise/also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार ‘also/likewise’
kasyanākasyanā (uncertain term)
kasyanā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkasyanā (प्रातिपदिक; पाठान्तर/दुर्लभशब्द)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अनुमानित); पाठदोष/अस्पष्टता सम्भाव्य
sutarāexceedingly
sutarā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsutarā (अव्यय/तुल्ययोगे)
Formअव्यय; अतिशयार्थक क्रियाविशेषण ‘very much/exceedingly’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय ‘and’
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण ‘indeed’
svara-śākhābranch of tones/notes
svara-śākhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsvara (प्रातिपदिक) + śākhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी) ‘branch of notes/sounds’
prakīrttitāis proclaimed/mentioned
prakīrttitā:
Kriya (क्रिया/कर्मणि)
TypeAdjective
Rootpra-√kīrt (धातु) → prakīrtita (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भाव ‘is proclaimed’