Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 43
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
गृहीत्वारोपयामास क्रोधसंरक्तलोचनः / अभिमृश्य धनुःश्रेष्ठं सगुणं भृगुसत्तमः
Transliteration
gṛhītvāropayāmāsa krodhasaṃraktalocanaḥ / abhimṛśya dhanuḥśreṣṭhaṃ saguṇaṃ bhṛgusattamaḥ
Translation
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਭ੍ਰਿਗੁਕੁਲ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ (ਰਾਮ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡੋਰੀ (ਪ੍ਰਤ੍ਯੰਚਾ) ਚੜ੍ਹਾਈ।
Word by Word
gṛhītvāhaving taken
gṛhītvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√grah (कृदन्त; ग्रह् + क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having seized/taken’
āropayāmāsahe mounted/strung (it)
āropayāmāsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√ruh/rop (धातु; √ruh रुह् causative/णिजन्त ‘to mount/place’)
Formलिट् (periphrastic perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative) भावः
krodha-saṃrakta-locanaḥwhose eyes were reddened with anger
krodha-saṃrakta-locanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + saṃrakta (कृदन्त; sam-√rañj रञ्ज् + क्त) + locana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘क्रोधेन संरक्ते लोचने यस्य सः’
abhimṛśyahaving grasped/handled
abhimṛśya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√mṛś (कृदन्त; मृश् + ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त, ‘having grasped/handled’
dhanuḥ-śreṣṭhamthe best of bows
dhanuḥ-śreṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष: ‘धनुषां श्रेष्ठम्’
sa-guṇamwith the string
sa-guṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘गुणेन सहितम्’ (with the bowstring)
bhṛgu-sattamaḥthe best of the Bhṛgus (Rāma/Jāmadagnya)
bhṛgu-sattamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhṛgu (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘भृगूणां सत्तमः’ (best among Bhṛgus)