Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 13
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
तं दृष्ट्वा पापकर्माणस्ते सर्वे कालचोदिताः / कपिलं कोपयामासुरश्वहर्त्तायमित्यलम्
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā pāpakarmāṇaste sarve kālacoditāḥ / kapilaṃ kopayāmāsuraśvaharttāyamityalam
Translation
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਪਕਰਮੀ ਉਹ ਸਭ ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ—“ਇਹੀ ਅਸ਼ਵ-ਹਰਤਾ ਹੈ”—ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म) — object of दृष्ट्वा
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; accusative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
पाप-कर्माणःof sinful deeds
पाप-कर्माणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: पापानि कर्माणि येषाम्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural qualifying ते
काल-चोदिताःimpelled by fate/time
काल-चोदिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + चोदित (चुद् धातु, क्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष: कालेन चोदिताः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) बहुवचन; nominative plural
कपिलम्Kapila
कपिलम्:
Karma (कर्म) — object of कोपयामासुः
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; accusative singular
कोपयामासुःthey enraged (made angry)
कोपयामासुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकुप् (धातु) → कोपय (णिच् causative)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचन, परस्मैपद; causative perfect 3rd plural
अश्व-हर्ताhorse-stealer
अश्व-हर्ता:
Pratijna/Predicate (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + हर्तृ (हृ धातु, तृच्)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: अश्वस्य हर्ता; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; nominative singular (predicate noun)
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता) — in quoted assertion
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; nominative singular
इतिthus
इति:
Vakyaparichchheda (वाक्यपरिच्छेद)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
अलम्enough!/certainly
अलम्:
Prayojaka-nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय; पर्याप्ति/निवारणार्थक (enough/stop; also 'certainly')